Beide mannen glimlachen breed bij de vraag hoe het met ze gaat. ‘We zijn heel blij, voor nu. Er is weer hoop in de harten van onze mensen. Ja, we hebben gedanst. Maar dat is een culturele reactie. Als Iraniërs worden onderdrukt, dansen ze juist om te laten zien dat onze geest niet gebroken is.’
Mirgolbabaee laat op zijn laptop een videomontage zien. In een van de fragmenten danst een moeder op het graf van haar zoon, die door het regime om het leven kwam. Ze zwaait met de Iraanse vlag en scandeert de naam van kroonprins Reza Pahlavi. Rezaei veegt met een zakdoek stil zijn tranen weg.
Vier pijlers voor een nieuw Iran
Als regimes vallen, ontstaat er vaak een machtsvacuüm. Wat volgt is een periode van chaos en geweld. Buurlanden als Syrië en Irak zijn daar recente voorbeelden van. Volgens Rezaei en Mirgolbabaee hoeft dat in Iran niet zo te lopen.
‘Onze kroonprins werkt al 47 jaar aan een plan voor precies dit moment. Het bestaat uit vier pijlers: democratie, scheiding van kerk en staat, rechtsstaat en territoriale integriteit. Hij heeft de Iraanse gemeenschap opgeroepen om mee te denken over de verdere uitwerking en daar hebben wij gehoor aan gegeven. Omdat wij in het hoger onderwijs werken aan de UT, kijken wij hoe we het Iraanse onderwijssysteem kunnen hervormen naar Europees model. We willen een brug slaan tussen hier en Iran.’
Onderwijs hervormen
Wat ze het eerst uit het curriculum schrappen, zijn de verplichte islamitische vakken. ‘Nu zijn er vakken als Islamitisch Denken 1 en 2 en De wortels van de Islamitische Revolutie. Daar heb je niks aan in bijvoorbeeld een opleiding als werktuigbouwkunde, maar ze tellen wel mee voor ongeveer tien procent van je studiepunten. Als je niet slaagt, kan je familie bezoek verwachten van functionarissen die controleren of je wel vroom genoeg bent,’ zegt Mirgolbabaee. ‘In een seculiere samenleving ben je vrij om te geloven wat je wilt. Je moet het alleen niemand opleggen.’
Volgens hem worden die vakken vaak gegeven door corrupte geestelijken. ‘Mijn docent vroeg me ooit om op hem te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dan zou ik een goed cijfer krijgen,’ vertelt hij. Rezaei lacht verrast. ‘Dat is mij ook overkomen.’
Democratische vorming en uitwisseling
In hun toevoegingen aan het plan stellen ze voor om de huidige verplichte vakken te vervangen voor discussiegroepen en bijeenkomsten rond democratische principes. Daarnaast zien ze kansen in internationale samenwerking.
‘Met vrij internet voor iedereen willen we online vakken en gastcolleges organiseren van topdocenten van over de hele wereld. Iran heeft voldoende middelen, geld hoeft geen probleem te zijn. We denken ook aan een systeem van zustersteden, die samen kunnen werken aan maatschappelijke vraagstukken, zoals hier in Europa. En we zouden graag een Iraanse variant van een ERASMUS-uitwisselingsprogramma opzetten.’
Referenda en overgangsperiode
Ook voor de eerste maanden na de val van het regime liggen volgens hen al tot op de week nauwkeurige plannen klaar. ‘We zorgen ervoor dat het land vanaf dag nul blijft functioneren. Bakkerijen blijven brood bakken, ziekenhuizen blijven patiënten verzorgen. Kort daarna volgen referenda: hoe willen we verder als land? Worden we een monarchie of een republiek? De kroonprins heeft gezegd dat hij geen persoonlijke ambitie heeft om sjah te worden, maar dat hij die rol op zich neemt als het volk dat wil. Een groep experts stelt vervolgens een grondwet op, die in een nieuw referendum wordt voorgelegd.’
Volgens Rezaei heeft Iran alles in huis om te slagen. ‘We zijn een hoogopgeleide natie met veel middelen, die door een slecht regime verkeerd zijn ingezet, bijvoorbeeld voor de financiering van terroristische groeperingen. Als het regime valt, kunnen die middelen naar infrastructuur, onderwijs en zorg. Een welvarend Iran betekent betere tijden voor het hele Midden-Oosten. We zijn de onderdrukking zat. De hele Iraanse gemeenschap wil dat dit slaagt.’
Hoe kijken ze aan tegen inmenging van de Verenigde Staten en Israël in Iran? Rezaei reageert zonder aarzeling: ‘Onze enige vraag is waarom dit zo lang moest duren.’
