Het was eigenlijk de zoveelste steen in de academische vijver: hoogleraar Maaike Endedijk hield tijdens haar onorthodoxe oratie afgelopen april een vurig pleidooi tegen sociale onveiligheid binnen de academische wereld. Onder de hashtag #ikstaop verspreidde ze vervolgens posters op de campus.
Heftige verhalen en herkenbaarheid
Ze liet het de afgelopen periode niet alleen daarbij. Ze verzamelde en bundelde verhalen en deelde die vervolgens op haar LinkedIn-profiel. Over pesten, intimidatie, kleineren – en ook weer opstaan. De verhalen uit haar #ikstaop-campagne waren onderwerp van gesprek tijdens de workshop donderdagmiddag, op uitnodiging van de organisatie achter de ‘wellbeing weeks’ van de UT.
Een dertigtal UT'ers vond zijn weg naar het DesignLab. In groepen en aan de hand van de door Endedijk gebundelde verhalen deelden ze hun ervaringen en inzichten. Zo ging het over onderlinge verwachtingspatronen en hiërarchie, over leiderschap, bewustzijn van eigen gedrag en de rol van de universitaire hulpstructuur. Maar ook de heftige verhalen en de herkenbaarheid daarvan. Over wat 'oké' en 'niet oké' is – of ronduit grensoverschrijdend.
Deelnemers dachten vervolgens na over concrete acties om wangedrag tegen te gaan en de situatie te verbeteren. Ook konden ze tips achterlaten voor UT-vicevoorzitter Machteld Roos. ‘Ik zal ervoor zorgen dat ze die ontvangt’, aldus Endedijk, bij het bestuderen van de geplakte post-its.
Het goede gesprek
Na afloop keek ze tevreden terug op de workshop en wat er op tafel kwam. ‘We gaan nog te weinig het gesprek aan over wat we normaal vinden en hoe we met elkaar het goede gesprek voeren. Dus ik vond het bijvoorbeeld erg fijn om te zien dat er uitwisseling was tussen ondersteunend en wetenschappelijk personeel. Dat ze van elkaar konden horen hoe ze bepaalde situaties ervaren, want dat weet niet iedereen van elkaar.’
Die observatie sluit naadloos aan op wat ze nog meer meenam uit de workshop. ‘Vaak weet je van elkaar niet wat nou precies normaal is, of niet. Ik heb begrepen dat het CvB naar aanleiding van mijn oratie is gestart met een taskforce culture and behaviour. Zonder het te bureaucratiseren, hoop ik dat deze werkgroep aan de slag gaat met vragen als: wat vinden we de norm, wat vinden we oké? Vinden we het bijvoorbeeld acceptabel als iemand geen vakantieverlof mag opnemen omdat diegene z’n werk niet af had? Want dat voorbeeld kwam voorbij vanmiddag. Een van de adviezen was om meer tijd en ruimte te creëren voor zulke gesprekken.’
Individu en systeem
In die zin ziet Endedijk het als een risico dat de faculteiten naar een departementsstructuur toewerken – en er dus grotere eenheden ontstaan. ‘Managers hebben namelijk al weinig om op te sturen als het gaat om zaken als capaciteitsplanning. Terwijl het wel hun kerntaak is om te zorgen voor het welzijn van je mensen – dus als departementshoofd niet alleen het welzijn van je eigen postdocs en aio’s. Krijg dat maar eens voor elkaar als je tachtig mensen onder je hebt.’
Dat op de UT de gesprekken over deze onderwerpen steeds meer gevoerd en gefaciliteerd worden, daar hoopt de hoogleraar op. Evenals dat ze niet alleen op verandering hoopt vanuit individuen, maar ook het systeem waar al die individuen in werken. Hoe ze vervolg wil geven aan haar eigen campagne, daarover moet ze haar gedachten nog laten gaan. ‘Ook vanuit andere universiteiten waren er reacties, zoals het idee om een landelijke support group op te zetten. Dat juich ik toe, maar hoe? Daarover moeten we nog nadenken. Ik hoop in ieder geval dat we als UT een voorbeeld kunnen zijn.’
