Universiteitsraadsvoorzitter Herbert Wormeester kaartte het onderwerp aan. ‘Zoals het beschreven staat in het artikel: een jarenlange angstcultuur, excessieve publicatiedruk, beperkte interventie vanuit de universiteit… Ik moet zeggen dat het artikel een aanslag was op de vrolijke kerstsfeer waar we op dat moment al in zaten. Dit was een schok, ook als je kijkt naar de reacties.’
Wormeester wilde het niet zozeer over de specifieke casus hebben. De belangrijke vragen zijn nu: zou het vandaag de dag opnieuw zo ver kunnen komen? En wat voor instrumenten hebben we om zulke situaties te voorkomen in de toekomst?’
Cultuurverandering
Volgens collegevoorzitter Vinod Subramaniam is het een kwestie van een cultuurverandering. ‘We hadden het zojuist over het instellingsplan, over het creëren van een cultuur waarin mensen zich uitspreken wanneer ze worden geconfronteerd met ongewenst gedrag. Dat willen we bereiken. We kunnen nooit honderd procent garanderen dat er geen excessen zijn, daarom moeten we alert reageren op signalen. We moeten een cultuur hebben waarin we gesprekken hebben over ongewenst gedrag en de grenzen die we met elkaar stellen.’
Subramaniam zei zelf te hebben gehandeld in het geval van ‘hoogleraar M.’, met het starten van een onderzoek (uitgevoerd door recherchebureau Hoffmann, red.). Desalniettemin spreekt hij wel over een dilemma. ‘Als bestuurders van deze instelling proberen we proactief te zijn. Maar omdat je als CvB vaak pas in een laat stadium een signaal ontvangt, kun je bijna alleen maar reactief zijn. Uiteindelijk draait het wel om actie ondernemen in het geval van een signaal. En – als het nodig is –een interventie te plegen. Dat kan in de vorm van een gesprek, een onderzoek, of een HR-interventie bijvoorbeeld. Maar het begint, zeker als leidinggevende, bij alert zijn en signalen herkennen.’
Scepsis
Wormeester reageerde dat hij wel enige scepsis proeft op de werkvloer. ‘Of HR daadwerkelijk actie onderneemt bijvoorbeeld. En zijn leidinggevenden binnen faculteiten en diensten in staat om te handelen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er vertrouwen is bij mensen, dat er een systeem is dat vóór hen werkt, in plaats van tegen hen?’
CvB-vicevoorzitter Machteld Roos beantwoordde niet die vraag, maar hamerde op het voeren van het goede gesprek. ‘Onze leidinggevenden moeten pal staan voor de veiligheid van de universiteit en haar gemeenschap. We proberen ervoor te zorgen dat zij de juiste middelen hebben om de gesprekken aan te gaan met hun teams. We vragen mensen zich uit te spreken, maar we moeten er ook voor zorgen dat we actief luisteren.’
Ombudsfunctionaris
Rector Tom Veldkamp sloot af door te wijzen op de rol van ombudsfunctionaris Han Warmelink. ‘Als mensen zich onveilig voelen, kunnen ze bij hem aankloppen. Hij kan de rol van mediator op zich nemen, voordat een situatie escaleert. Vaak is die escalatie al het geval op het moment dat wij als college een signaal ontvangen. Hoe eerder iets wordt uitgesproken, hoe groter de kans dat een probleem wordt opgelost.’
Over het artikel
U-Today publiceerde afgelopen december een reconstructie. Daarin gaat het over een angstcultuur, manipulatief gedrag, opeenstapeling van werkdruk en uitbuiting van promovendi door ‘hoogleraar M.’ (geanonimiseerd). Ook plaatsten klokkenluiders kanttekeningen bij de academische integriteit van de hoogleraar.
