De nieuwe coalitie wil de aanstaande belemmeringen voor Engelstalig bacheloronderwijs schrappen, terwijl de politiek daar jaren aan heeft gewerkt. Is het toeval dat deze afspraak is gemaakt onder leiding van informateur Rianne Letschert, in het dagelijks leven bestuurder van de meest internationale universiteit van Nederland?
Letschert, sinds 2016 rector van de Universiteit Maastricht en vanaf 2021 voorzitter van het college van bestuur, heeft zich vaak uitgesproken tegen de bezuinigingen van kabinet-Schoof op internationale studenten.
Volgens de vereniging Beter Onderwijs Nederland (BON) vissen universiteiten graag ‘uit de lucratieve internationale vijver van studenten’ om hun opleidingen overeind te houden, staat in een persbericht. Letschert zou er baat bij hebben als de eerder aangekondigde wetgeving zo veel mogelijk wordt afgezwakt.
Letschert stelt echter dat ze niets te maken had met de inhoud van het akkoord. ‘Als informateur was ik slechts procesbegeleider’, zegt ze. ‘De inhoud van het coalitieakkoord is van de partijleiders van D66, VVD en CDA.’ Van ‘netwerkcorruptie’, waar BON van spreekt, is volgens haar dus geen sprake.
Toets anderstalig onderwijs
Opeenvolgende ministers werkten aan wetgeving om de internationalisering en verengelsing van het hoger onderwijs te reguleren. De Wet internationalisering in balans (WIB), opgesteld in 2024 door toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf (D66), bevatte onder meer de omstreden toets anderstalig onderwijs.
Engelstalige opleidingen zouden getoetst moeten worden om te zien of ze wel een goede reden hadden om in het Engels les te geven. Zo niet, dan moesten ze op het Nederlands overschakelen. Dit zorgde voor luid protest vanuit het hoger onderwijs. Ook het bedrijfsleven waarschuwde dat internationaal talent hard nodig was.
Versoepelde toets
Onder druk van de Tweede Kamer versoepelde Eppo Bruins, de opvolger van Dijkgraaf, de toets: bestaande opleidingen zouden niet door de taaltoets hoeven, enkel nieuwe opleidingen. Vorige week ging de aangepaste wet naar de Raad van State.
En nu willen D66, CDA en VVD de taaltoets volledig schrappen. Die koers was al te vinden in de verkiezingsprogramma’s. Zo schreef D66 dat de partij wil dat ‘onderwijsinstellingen de ruimte hebben om zelf te bepalen hoe zij met internationalisering omgaan’.
Ook het CDA benadrukte dat internationale studenten in sommige regio’s noodzakelijk zijn ‘om een opleiding in stand te houden’. De VVD waarschuwde wel dat het aantal internationale studenten ‘niet ongericht kan blijven groeien’, maar van een strenge taaltoets was bij geen van de drie partijen nog sprake. En dus blijft er weinig over van de WIB, tot ergernis van Beter Onderwijs Nederland.
Lobby
‘Het gaat ons niet alleen om Letschert’, benadrukt BON-voorzitter Ad Verbrugge. ‘Netwerkcorruptie is veel breder. Er is een heel sterke lobby geweest vanuit de universiteiten, waaronder die van Maastricht.’ Volgens Verbrugge is er nog maar weinig ruimte voor andere opvattingen. ‘Er blijft nog maar ruimte voor één discours, en dat dient de belangen van de universiteiten. Dit zie je ook terug in de verkiezingsprogramma’s.’
Hij vindt het daarom ‘erg ongelukkig’ dat Letschert gevraagd is de onderhandelingen te leiden. ‘Bovendien had ik de afweging in ieder geval in het regeerakkoord willen zien. Waarom wordt er bij D66 afgeweken van een eerdere minister?’
BON voert al jaren actie tegen de verengelsing van het hoger onderwijs. In 2018 verloor de vereniging nog een rechtszaak van de Universiteit Maastricht over Engelstalige opleidingen. Volgens de vereniging moeten afgestudeerden in het Nederlands kunnen werken en communiceren. Bovendien vindt BON dat de verengelsing ervoor zorgt dat universiteiten vervreemd raken van de samenleving. Voor het aantrekken van internationaal talent zouden Engelstalige masters voldoende moeten zijn, stelt de vereniging.
Bindende afspraken
De drie coalitiepartijen willen wel ‘bindende bestuurlijke afspraken’ maken met onderwijsinstellingen. Op die manier willen ze ‘grip houden op de komst van internationale studenten’. Een woordvoerder van D66 neemt de aantijgingen van BON in eerste instantie niet serieus, maar na aandringen zegt hij: ‘Wij werpen deze suggestie verre van ons.’
