Photo by: Annabel Jeuring
Spotlight

‘Soms staat er een draak van een berekening op je bord’

| Martin ter Denge

UT-onderzoeker Clara Stegehuis wist de afgelopen jaren meerdere prestigieuze prijzen en subsidies binnen te halen. En dat terwijl ze nooit de ambitie had om een gevierd wiskundige te worden. ‘Wiskunde is gewoon een grote puzzel, dat fascineert me.’

‘Het is fijn dat mensen zien waar je mee bezig bent en dat je er erkenning voor krijgt, maar ik doe het niet voor de prijzen’, begint Stegehuis, werkzaam bij de de faculteit Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science (EEMCS). De van oorsprong Amersfoortse blijft nuchter onder de indrukwekkende lijst met onderscheidingen in haar jonge carrière. ‘Beurzen toegewezen krijgen geeft voldoening, maar het is ook gewoon mijn werk, dus het wordt van me verwacht.’

Draak

Ze geeft meteen aan dat het niet allemaal vanzelf gaat en dat ze ook weleens vastloopt. ‘Dat is inherent aan het vak. Soms staat er uiteindelijk een draak van een wiskundige berekening op je bord waar je geen steek mee verder komt. Dan moet je even een stap achteruit doen en het probleem terugbrengen naar de basiselementen. Vandaaruit kom je hopelijk op een alternatieve oplossing.’

'Wiskunde zit logisch in elkaar en als je een principe doorhebt hoef je niet zoveel uit je hoofd te leren'

Ze noemt haar collega’s als belangrijke steun: ze kijken geregeld mee. ‘Een vers paar ogen ziet dingen net even anders.’ Maar ook dan lopen projecten wel eens op niets uit. ‘Dan is het even balen, moed verzamelen en op zoek naar iets nieuws.’

Puzzelen

Naar eigen zeggen wilde Stegehuis nooit een gevierd wiskundige worden. Ze rolde er toevallig in, omdat exacte vakken haar op de middelbare school goed afgingen. ‘Ik had ook plezier in bijvoorbeeld natuurkunde. Wiskunde zit logisch in elkaar en als je een principe doorhebt hoef je niet zoveel uit je hoofd te leren. Het is net een grote puzzel’, verklaart de onderzoeker haar fascinatie.

Puzzelen kan ze dankzij haar Vidi-beurs de komende jaren op wiskundige modellen van virusverspreiding in netwerken. Stegehuis legt uit wat zij daarin anders doet dan traditionele modellen. ‘Als een virus een netwerk binnendringt ontstaat een wisselwerking. Dat kan gaan om een virus tijdens een pandemie, maar ook om een computervirus. Traditionele modellen kijken vooral naar statische situaties. Maar tijdens een pandemie worden er allerlei maatregelen genomen, waardoor het netwerk zich aanpast en er een willekeurige wisselwerking ontstaat. Mensen blijven ineens thuis en hebben dan minder of op een andere manier sociaal contact, bijvoorbeeld.’

Het spreekt haar aan dat netwerken bestaan uit knooppunten en verbindingen, waardoor ze duidelijk te visualiseren zijn. Op die netwerken laat Stegehuis wiskundige argumenten los en simuleert op die manier virusverspreiding. ‘Je ziet nieuwe situaties en verbindingen ontstaan, of juist wegvallen.’

Over Clara Stegehuis

Clara Stegehuis deed zowel een bachelor als master Applied Mathematics aan de UT. Vervolgens startte ze in 2014 een promotietraject aan de TU Eindhoven. Na die afgerond te hebben keerde ze in 2019 terug naar Twente. Het jaar erop won ze de Professor de Winterprijs en sleepte ze een Veni-beurs in de wacht. In 2025 was Stegehuis in de race voor de titel ‘Wetenschapstalent van het Jaar’, een verkiezing van het populairwetenschappelijke tijdschrift New Scientist. Onlangs ontving ze een Vidi-beurs ter waarde van 850 duizend euro van onderzoeksfinancier NWO.

Foutmarges

Ze erkent dat als reacties willekeurig ontstaan, dat niet nauwkeurig te berekenen valt. ‘Het gaat in de wiskunde ook niet om het volledig wegcijferen van onzekerheden, maar het kwantificeren ervan. Je kunt uiterste scenario’s berekenen, dus wat er in het gunstigste en het slechtste geval gebeurt. Zo krijg je een foutmarge of bandbreedte waarbinnen je verwacht dat het proces zich afspeelt. Het is nooit een honderd procent exacte voorspelling, maar wel een waardevol model voor uitersten, waar anderen beleid op kunnen voeren.’

'Aan het eind van de dag klap ik mijn laptop dicht en ga ik naar mijn gezin. De wiskunde blijft op de UT'

Het fascineert haar dat één wiskundig principe zo breed en concreet toepasbaar is op heel uiteenlopende, alledaagse vraagstukken. Met universitair hoofddocent Suzan Bayhan van de opleiding Technical Computer Science onderzocht ze bijvoorbeeld hoe 5G-masten energiezuiniger konden werken door de dekking te optimaliseren. ‘Het volgende moment onderzoek je chemische reacties of interacties op sociale media. Dat levert ook weer allerlei interessante samenwerkingen op.’

Coronaperiode

Het idee voor haar onderzoeksvoorstel ontstond al vóór de COVID-19-pandemie, al droeg die tijd wel bij aan de verdere rijping ervan. ‘Tijdens de pandemie werd mijn voorgaande onderzoek ineens op veel plekken geciteerd. Misschien dat dat bijdroeg aan de prijzen. De vorm van mijn huidige onderzoek is wél voor een deel geïnspireerd door die tijd. En sindsdien werk ik ook op een meer fundamenteel niveau samen met het RIVM om de theoretische principes achter de netwerken helder te krijgen.’

Zelf kreeg ze in die periode twee kinderen en was er geen kinderopvang beschikbaar, waardoor ze naar eigen zeggen maar moeilijk aan werken toekwam. Voor haar is thuis nog steeds een toevluchtsoord voor ontspanning. ‘Aan het eind van de dag klap ik mijn laptop dicht en ga ik naar mijn gezin. De wiskunde blijft op de UT. Ik ontspan door veel te sporten. Meestal rol ik thuis een mat uit en doe dan oefeningen. Ik doe ook mee aan groepstrainingen en begon onlangs met calisthenics bij een club hier in de buurt.’

Scholieren

Stegehuis maakt relatief veel tijd in de week vrij voor lezingen en gastlessen op middelbare scholen. Ze probeert daarbij zo goed mogelijk bij de belevingswereld van de gemiddelde scholier aan te sluiten. ‘Ik vind het belangrijk dat leerlingen zien dat wiskunde meer is dan de stelling van Pythagoras of de abc-formule en dat het met zo’n beetje alles in het dagelijkse leven verweven is. Op een muziekfestival liet ik zien hoe je met Spotify-data kan berekenen wie de invloedrijkste artiest van de afgelopen twintig jaar was. Dat was trouwens Rihanna. Verder maak ik samen met een middelbare schooldocent video’s over de wiskunde achter AI.’

'Het zijn interessante tijden, zeker nu AI een steeds grotere rol speelt'

AI-gebruik

Ze merkt dat de opkomst van AI ook binnen de wiskunde voor veel onrust zorgt.
Haar collega Felix Schwenninger en zijn collega Emiel Lorist van de TU Delft gebruikten AI bij het oplossen voor Crouzeix’s Conjecture, een probleemstelling die wiskundigen al twintig jaar bezighield. Ook Stegehuis gebruikt het af en toe om software te programmeren of berekeningen te checken op fouten, al houdt ze een slag om de arm. ‘Als het iets vindt is dat mooi meegenomen. Maar toen ik eens probeerde om met AI een paper voor een conferentie te schrijven, klopte er weinig van. Uiteindelijk moest ik alsnog alles zelf herschrijven en was ik per saldo meer tijd kwijt. Het moet wel correct zijn en de juiste structuur volgen.’

Ze hoopt dat ze op den duur nog steeds eigen onderzoek kan doen. Wel hoopt ze dat de vakgroep rond netwerkwetenschap zich verder uitbreidt, omdat ze een van de weinige UT’ers is die zich daarmee bezighoudt. ‘Daardoor mis ik af en toe een klankbord. Het zijn interessante tijden, zeker nu AI een steeds grotere rol speelt. Het is afwachten hoe dat het vak verandert. We gaan het zien.’

Stay tuned

Sign up for our weekly newsletter.