Dit voorjaar won de Belastingdienst een rechtszaak van de universiteiten. Die zaak ging over de btw-regels voor wetenschappelijke tijdschriften. Eerder betaalden de universiteiten veelal abonnementen om die tijdschriften te lezen. Met de opkomst van open access betalen ze om erin te publiceren. Zodoende draait open access het verdienmodel van de uitgevers om: universiteiten betaalden niet meer om te lezen, maar om te publiceren – wat financieel en praktisch nagenoeg op hetzelfde neerkomt.
9 of 21 procent btw?
Dat vond de Belastingdienst echter niet. Voor ‘lezen’ zou namelijk een btw-tarief gelden van 9 procent. Voor ‘publiceren’ ligt dat tarief op 21 procent. De rechter stelde de Belastingdienst in het gelijk. SURF, de ICT-coöperatie voor het hoger onderwijs, verloor daardoor de rechtszaak van de Belastingdienst.
Dat hogere btw-tarief, dat gaat ook de UT geld kosten. In de laatste managementrapportage becijfert de universiteit de kosten op acht ton. Bij andere universiteiten ligt dat bedrag naar alle verwachting nog veel hoger, vanwege hun grotere omvang dan de UT – en meer publicaties.
‘Tegenstrijdig’
En precies daarvoor waarschuwde UNL-voorzitter Casper van den Berg ten tijde van de uitspraak van de rechter. Hij noemde de btw-regels tegenstrijdig. ‘Hierdoor worden onderzoekers en instellingen onnodig belast, terwijl de overheid juist innovatie en kennisdeling wil stimuleren.’
Universiteiten willen namelijk steeds meer open access publiceren. Daarbij liggen de hoge kosten en de macht van (grote) uitgevers onder vuur. De UT heeft zelf een 100 procent open access-doelstelling.
