Wat is er aan de hand?
Eind maart verscheen een grootschalig onderzoek van een wetenschapper van de Vrije Universiteit over het bindend studieadvies (bsa). De conclusie, gepubliceerd in economenblad ESB: het bsa heeft zowel voor student als onderwijsinstelling amper voordelen en wel ‘aanzienlijke nadelen’. Afstuderen gaat nauwelijks sneller en minder studenten behalen een diploma, concludeert het onderzoek.
De conclusie van de Landelijke Studentenvakbond was daarom meteen: afschaffen. Een aantal hogescholen was al zover. En van de Tweede Kamer moet minister Letschert in gesprek met de universiteiten. Liever zien ze een persoonlijk studieadvies, in plaats van een bindend studieadvies.
En wat vinden de universiteiten?
Die lopen er (nog) niet meteen warm voor. De eerste reactie vanuit koepelvereniging UNL: ‘Studenten zelf ervaren het bsa veel vaker positief dan negatief. In de coronajaren zagen we dat studenten die met minder studiepunten doorstudeerden, vaak later uitvielen.’
En de UT, kunnen we snel verandering verwachten?
Nee, zo’n vaart loopt het niet, al zet rector Tom Veldkamp de deur op z’n minst op een kier. ‘We zijn van plan om als UT weer eens te kijken hoe het bindend studieadvies uitpakt voor onze studenten en of er goede redenen zijn – of niet – om een alternatieve aanpak te overwegen’, laat hij desgevraagd weten.
In het verleden laaide de bsa-discussie op de UT weleens op. Toen eerdere onderwijsminister Dijkgraaf in 2023 ervoor pleitte om het bsa te verlagen naar 30 studiepunten, was de UT daar niet blij mee.
De rector zei toentertijd: ‘Je kunt je afvragen of mentale klachten die studenten ervaren het gevolg zijn van de huidige bsa. Door de norm te verlagen los je het probleem niet op, maar je verschuift het naar het tweede jaar.’ Ook de studentenpartijen in de universiteitsraad pleitten toen voor behoud van het bsa. ‘Niet ideaal, wel nodig’, was het sentiment. Overigens versoepelde de UT eerder wel eventjes het bsa, tijdens de coronacrisis.
Waarom is er überhaupt een bindend studieadvies?
Leiden was in 1997 de eerste Nederlandse universiteit die ‘m invoerde. De principes en doelstellingen zijn eigenlijk sindsdien onveranderd gebleven: als je als eerstejaars niet een bepaald aantal studiepunten haalt (op de UT in bijna alle gevallen 45 studiepunten), krijg je een negatief bindend studieadvies en word je van de opleiding gegooid. Dat moet de gemiddelde studieduur verkorten en late uitval van studenten beperken.
De keerzijde die tegenstanders vaak noemen is de stressfactor. Bovendien kunnen studenten te maken krijgen met tal van persoonlijke omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan fysieke of psychische problemen of familieomstandigheden. Loop je daardoor studievertraging op en dreig je niet te voldoen aan de bsa-eisen, dan kijkt een speciale commissie Persoonlijke Omstandigheden naar je zaak. De opleidingsdirecteur bepaalt uiteindelijk of je je studie mag voortzetten of niet. Bij persoonlijke omstandigheden is het als student wijs om tijdig bij je opleiding hierover aan te kloppen.
Dus we moeten het voor nu met deze situatie doen?
‘Vooralsnog blijft de huidige bsa-regeling van kracht’, bevestigt rector Tom Veldkamp. Met het vierde kwartiel voor de boeg zijn er ongetwijfeld eerstejaars die met angst en beven de volgende tentamen- en herkansingsperiode ingaan. Do or die dus, als je nu 30 EC’s hebt binnengeharkt. En het is echt niet zo dat de bsa-regeling binnen twee maanden verdwijnt of versoepelt…
Zie het maar zo, het Twents Onderwijsmodel was ooit veel minder buigzaam. Een kleine tien jaar geleden was dit nog eerder regel dan uitzondering: je haalt ofwel álle 15ec per module óf helemaal niets als je één vak niet haalde. Die ‘15-ec-alles-of-niets-regel’ werd alom verguisd.
De laatste jaren geeft TOM de eerstejaars iets meer ademruimte. Maar voor de stress en studiedruk… heb je ‘altijd’ nog het bsa.
