Vorige week publiceerde een wetenschapper van de Vrije Universiteit een grootschalig en uiterst kritisch onderzoek naar het bindend studieadvies. Nu laat Zuyd Hogeschool zien wat er gebeurt als je het bsa afschaft.
In 2021 stopte Zuyd als eerste hogeschool met het wegsturen van eerstejaars die te weinig studiepunten behaalden. Het gaf voortaan een ‘persoonlijk’ (in plaats van bindend) studieadvies: zit je hier op je plek of kun je beter een andere opleiding gaan volgen? Studenten mochten zelf bepalen of ze zich er iets van aantrokken.
Niet meer terug
De Limburgse hbo-instelling wil het bsa nooit meer terug, zegt Saskia Brand-Gruwel, lid van het college van bestuur van Zuyd en tevens als onderwijsonderzoeker en bijzonder hoogleraar verbonden aan de Universiteit Maastricht.
De hogeschool telt 44 studenten die keurig op tijd, in vier jaar, hun bachelor hebben afgerond, terwijl ze als eerstejaars te weinig studiepunten behaalden. Vroeger zouden ze een negatief bindend studieadvies hebben gekregen, zegt Brand-Gruwel. ‘Ze hadden misschien dezelfde opleiding aan een andere hogeschool gekozen en moeten verhuizen… Maar waarom sturen we ze weg?’
Deze 44 studenten vormen een vijfde van de groep die de norm niet haalde. De rest van de groep studeert nog. Over hun diplomakansen kan de hogeschool dus nog geen uitspraken doen.
Langstudeerders?
Krijgen hogescholen zonder bsa meer langstudeerders? Dat is nog niet definitief te zeggen, aldus Brand-Gruwel. ‘Er zijn ook studenten die de puntennorm in het eerste jaar wél haalden daarna alsnog vertraagden. Met het bsa raak je vooral de groep die in het eerste jaar moet wennen.’
Het eerste bsa-loze cohort begon in september 2021 (nadat het bsa al was opgeschort in de coronacrisis). Het onderzoek is uitgevoerd onder bijna 1.500 studenten. Zij waren na vier jaar nog steeds ingeschreven bij dertig bacheloropleidingen. Van hen haalden er 217 te weinig punten in het eerste jaar, maar ze hoefden dus niet te vertrekken: ze kregen persoonlijk advies over het wegwerken van de studieachterstand. Van deze groep behaalde dus twintig procent op tijd het diploma.
Er is nog een reden om het bsa te schrappen, zegt Brand-Gruwel. Het bsa schaadt volgens haar de kansengelijkheid. ‘Over het algemeen krijgen meer mannen dan vrouwen een bsa. Maar we zien dus dat veel jongens uiteindelijk het tempo wel oppakken.’
Politiek
In de Tweede Kamer hebben de onderzoeken van de Vrije Universiteit en Zuyd Hogeschool stof doen opwaaien. Woensdagmiddag stelden meerdere partijen vragen aan minister Rianne Letschert of het bsa niet landelijk afgeschaft moet worden.
Maar Letschert gaat zich er niet mee bemoeien. Zoals ze eerder al in een interview zei, wil ze dat aan de instellingen zelf overlaten. Die moeten, in samenspraak met de medezeggenschap, bepalen of het bsa in hun onderwijsvisie past.
Enkele grote hogescholen hebben die stap al gezet. Volgens de bestuurder van Zuyd moet het afschaffen van de punteneis gepaard gaan met goede begeleiding en een studeerbaar programma. ‘Dus niet in het eerste blok van het eerste jaar allemaal struikelvakken programmeren, om gelijk mensen weg te jagen.’
Overigens praat Brand-Gruwel vooral over het hbo. Aan universiteiten zijn de opleidingen vaak groter en is het onderwijs anders, zegt ze. ‘Ik kan me voorstellen dat universiteiten huiverig zijn om het bsa af te schaffen.’
Zuyd schrapte het bsa in het tweede jaar van de coronapandemie. Brand-Gruwel: ‘Het was misschien wel een apart cohort, maar we zien bijvoorbeeld geen grote verschillen tussen de dertig verschillende opleidingen.’ Ze denkt daarom niet dat die bijzondere omstandigheid veel aan de conclusie verandert.
