Maaike Platvoet
‘De uitkomsten van ons onderzoek zijn op bepaalde onderdelen niet nieuw’, zegt Jaap Scheerens, hoogleraar Onderwijsorganisatie. ‘Een jaar of vier geleden kwam de Commissie Dijsselbloem, die onderzoek deed naar de vernieuwingen in het voortgezet onderwijs, met voor een deel dezelfde internationale onderzoeksgegevens naar buiten. Alleen werden de uitkomsten door deze commissie als ‘zorgwekkend’ gezien.’
Het slechte beeld van het Nederlandse onderwijs dat in de loop der jaren is ontstaan zou mede te danken zijn aan het rapport van de Commissie Dijsselbloem, maar daarnaast aan het feit dat slecht nieuws over onderwijs nu eenmaal kennelijk beter scoort dan goed nieuws.‘Wij hebben gekeken naar een aantal indicatoren die een algemeen beeld schetsen over het basis- en voortgezet onderwijs. Ons onderzoek levert geen conclusies op over hele specifieke zaken, of bijvoorbeeld het spellingsonderwijs wel goed genoeg is. Er zullen dus vast wel bepaalde niches zijn die voor verbetering vatbaar zijn: maar het ging ons om een overall beeld.’
De recente kritiek in de politiek en media richt zich vooral op het voortgezet onderwijs. Juist daar vonden de onderzoekers geen significante achteruitgang van de onderwijskwaliteit. Scheerens: ‘We zien in vergelijking met andere landen dat er hoog gepresteerd wordt, maar een verbeterpunt is wel dat de doorstroming naar het hoger onderwijs beter zou kunnen.’
Een oorzaak van die slechte doorstroming zou volgens Scheerens kunnen liggen in het feit dat in ons land betrekkelijk veel vormen van voortgezet onderwijs bestaan, de zogenaamde stratificatie. ‘Er zijn erg veel verschillende schooltypen, waarbij de doorstroming, zowel horizontaal als verticaal, minder goed verloopt. Als het gaat om verdere verbetering van de kwaliteit van het onderwijs, zou de zeer grote autonomie van scholen uiteindelijk contraproductief kunnen zijn’, zegt Scheerens.
De UT-onderzoekers pleiten daarom voor meer ruimte voor gestructureerde inbreng door deskundigen bij verbeterprogramma’s. Ook zou er onderzoek moeten plaatsvinden naar de effectiviteit van onderwijsondersteuning. Hieraan wordt jaarlijks een miljard euro besteed zonder dat er systematische evaluatie plaatsvindt.
Bo Dusseldorp en Liza Stortelder van de scholengemeenschap Marianum in Groenlo bij de BIOS Lab-on-a-chip Group van het Mesa+ onderzoeksinstituut. Foto: Gijs van Ouwerkerk
