In de toeslagenaffaire beschuldigde de Belastingdienst vanaf 2004 vele duizenden ouders ten onrechte van fraude. Ze kregen boetes en moesten hoge bedragen terugbetalen, waardoor ze diep in de schulden belandden.
De afgelopen maanden maken lokale kinderombudsmannen zich hard voor kinderen van de toeslagenaffaire die met hoge studieschulden werden opgescheept. Ze schreven er een rapport over: Het is niet jouw (studie)schuld!
In dat rapport geven ze feiten en cijfers over ruim 1.800 getroffen studenten die aan het onderzoek van de ombudsmannen meededen. Vaak hebben zij bij DUO geld geleend om hun ouders financieel te ondersteunen.
Telefoonnummer
Het vorige kabinet opende in zijn nadagen een speciaal telefoonnummer bij DUO, waar kinderen van de toeslagenaffaire met hun vragen terechtkonden. Maar van kwijtschelding kon niet zomaar sprake zijn.
Vorige week kwam het nieuwe kabinet met een reactie op het rapport van de ombudsmannen en deze week is het ingenomen standpunt bevestigd in antwoorden op Kamervragen van SP, GroenLinks-PvdA en CDA. Het nieuwe kabinet blijkt de koers van zijn voorgangers te volgen.
‘Het kabinet waardeert enorm dat jongeren opnieuw hun verhaal deden’, staat bijvoorbeeld in de reactie. ‘Het kabinet herkent de aangrijpende verhalen die de kinderombudsmannen hebben verzameld en deelt de overtuiging dat deze jongeren blijvende aandacht verdienen en nodig hebben.’
Via ouders
Maar dat mag geen geld kosten. Het kabinet redeneert als volgt: de ouders krijgen compensatie voor de toeslagenaffaire, bijvoorbeeld 30 duizend euro, en daarmee kunnen ze ook eventuele studieschulden van hun kinderen aflossen.
Voor het leed van de kinderen is bovendien de kindregeling in het leven geroepen: kinderen van de toeslagenaffaire krijgen maximaal tienduizend euro van het Rijk plus ondersteuning van gemeenten.
De ombudsmannen vinden dat het kabinet de problemen van deze jongeren niet zomaar terzijde kan schuiven. Vergeleken met andere studenten hebben deze kinderen twee keer zo vaak hoge DUO-schulden. Ook stopten zij twee keer zo vaak met hun studie. Meer dan de helft liep aanzienlijke studievertraging op.
Motie
Een meerderheid van de Tweede Kamer (behalve VVD, SGP en JA21) wilde afgelopen oktober al weten hoeveel kinderen van toeslagenouders studieschulden hebben en wat het zou kosten om die schulden kwijt te schelden.
Maar het kabinet legt de motie naast zich neer met een beroep op de privacyregels. Studiefinancier DUO en de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen Overheidsinstanties mogen geen namen van burgers uitwisselen. Daar zou een wetswijziging voor nodig zijn en daar begint het kabinet niet aan.
Het zegt wel dat ‘maatwerk’ bij DUO mogelijk is, bijvoorbeeld om in bijzondere omstandigheden de prestatiebeurs kwijt te schelden. Alleen kan niemand controleren hoe vaak er daadwerkelijk iemand geholpen wordt.
Bewijslast
Draai de bewijslast om, opperen de ombudsmannen nu. Laat de overheid maar bewijzen dat die schulden niet door de toeslagenaffaire komen. Deze kinderen zijn immers het slachtoffer van de overheid, en niet andersom. Het kabinet heeft daar nog niet op gereageerd, maar het idee past niet in het huidige standpunt.
NSC-oprichter Pieter Omtzigt dankte zijn populariteit mede aan zijn verwoede pogingen om de onderste steen boven te krijgen. De huidige staatssecretaris voor het herstel van de toeslagenaffaire, Sandra Palmen-Schlangen, zat namens zijn partij in het vorige kabinet. Zij is partijloos, nu NSC uit de Tweede Kamer is verdwenen.
