Zo’n 21 duizend oud-studenten met een studieschuld verblijven op een onbekend adres in het buitenland, meldde het Hoger Onderwijs Persbureau deze maand. Studiefinancier DUO kan hen niet bereiken en loopt 170 miljoen euro mis.
Andere media pikten het nieuws op. Ze vonden het vooral bizar dat studieschulden kennelijk vervallen als oud-studenten een poosje in het buitenland verblijven. Maar dat hadden ze verkeerd begrepen.
Telefoontjes
DUO had het er afgelopen week druk mee, vertelt een woordvoerder. Voormalige studenten belden op en vroegen waarom ze eigenlijk nog moesten terugbetalen. Ze hadden toch langer dan vijf jaar in het buitenland gezeten?
Dat was namelijk wat het Algemeen Dagblad ervan had gemaakt: na een verblijf van vijf jaar over de grens zou de studieschuld vervallen door ‘verjaring’. Het Parool nam dat over, met de toevoeging dat het om de ‘complete’ schuld zou gaan.
Dat klopt niet. Schulden vervallen pas als DUO ze vijf jaar lang vergeet te vorderen, maar DUO vordert ze natuurlijk wél. Studenten die een betalingstermijn hebben gemist krijgen meteen bericht, ook als ze in het buitenland zitten.
Vordering verjaard
Er ontstaat alleen een probleem als een terugbetaler onvindbaar is. Want dan komen de berichten niet aan en ja, dan beland je in een juridisch steekspel: wanneer verjaart een studieschuld?
Sowieso verjaart nooit het hele bedrag, maar hooguit het stukje dat DUO niet kon vorderen. De rest van de schuld blijft gewoon staan. Kom je terug naar Nederland, dan weet DUO je te vinden en moet je het restant alsnog betalen, met aanmaningskosten en al.
Je hele schuld laten verjaren? Dat wordt lastig. In het nieuwe regime moet je 35 jaar terugbetalen en dan zou de laatste vordering dus pas na 40 jaar vervallen. En dan ben je nog niet zeker van succes.
Opgespoord via Facebook
Het ministerie van Onderwijs heeft een hoger beroep gewonnen waarin die verjaringstermijn centraal staat. Het vonnis van het Gerechtshof in Den Haag werd op dezelfde dag als het AD-artikel gepubliceerd. Als een student niet meewerkt, staat daarin, dan is verjaring niet redelijk en blijft de gehele schuld staan.
De zaak was aangespannen door een voormalig student die nu in Duitsland woont. Ze was al in 2003 uit Nederland vertrokken, maar had nog een studieschuld van 34 duizend euro openstaan. In Duitsland haalde ze alsnog haar opleiding geneeskunde en nu volgt ze de opleiding tot anesthesioloog. Maar voor DUO bleef ze al die tijd onvindbaar. Ze loste maar één maandbedrag af.
DUO vond de vrouw uiteindelijk in 2019 op Facebook en stuurde haar een bericht via het platform. Of ze haar nieuwe adres wilde doorgeven? De vrouw kreeg vervolgens een fikse vordering binnen: ze moet haar hele studieschuld terugbetalen, met rente en extra kosten erbovenop.
De vrouw ‘verzaakte haar wettelijke verantwoordelijkheid om haar adreswijzigingen door te geven’, schrijft het gerechtshof nu. Ze kan geen beroep doen op verjaring. Dat zou ‘onaanvaardbaar’ zijn, aldus het Hof.
Wetsvoorstel
Het kabinet wil zulke rechtszaken bij voorbaat kansloos maken en komt dus met een wetsvoorstel. Dat voorstel was ook de bron van al het nieuws (en de vergissingen). Straks wordt een correspondentieadres verplicht en voor alle zekerheid wordt de verjaringstermijn verlengd naar tien jaar.
Bovendien mag DUO straks samenwerken met overheidsinstanties in het buitenland, zodat het makkelijker wordt op oud-studenten met een schuld op te sporen. Maar daar is DUO nu ook al goed in, benadrukt de woordvoerder. Veruit de meeste schuldenaren worden gewoon gevonden, zegt hij.
