Bestuurlijk ervaren, verbindend boegbeeld, sterk integriteitsgevoel, een bouwer, zelfrelativerend vermogen… zomaar een greep uit de functie-eisen die in de tekst staan van wervingsbureau Chasse Executive Search, ingehuurd door de UT in haar zoektocht naar een nieuwe voorzitter. ‘Het zijn best veel modewoordjes’, reageert UT-wetenschapper Michel Ehrenhard nuchter na een blik op de vacaturetekst. ‘Maar het gaat natuurlijk om de mindset van een kandidaat.’
Beste promotieonderzoek
Ehrenhard kan het weten. De universitair hoofddocent Strategie en Verantwoord Ondernemen aan de faculteit BMS promoveerde in 2009 op een onderzoek naar het gedrag van managers tijdens organisatieveranderingen gericht op de invoering van resultaatgericht management in de Rijksoverheid. Hij won daarmee een prijs voor het beste promotieonderzoek op het gebied van publiek en non-profitmanagement van de Amerikaanse Academy of Management.
Hij doet ook onderzoek naar de strategische besluiten van CEO’s van grote bedrijven die zich in een spanningsveld bevinden tussen maatschappelijke vraagstukken en de ontwikkeling van technologie. ‘Welke besluiten zijn dan belangrijk als je toch je bedrijf wilt laten groeien en hoe maak je die goede keuzes?’
Een bouwer
Ook de UT staat voor grote uitdagingen. Niet voor niets staat er letterlijk in de vacaturetekst: ‘De voorzitter is een bouwer die werkt vanuit de identiteit en eigen kracht van de UT en benut en versterkt deze om de UT naar een betekenisvolle toekomst te leiden’. En iets verderop in tekst gevolgd door: ‘De voorzitter ziet het belang van en hecht aan een open relatie met de medezeggenschap en zoekt op de inhoud de scherpte en heeft oog voor verschillende perspectieven.’
Ehrenhard: ‘Als het erom gaat dat de nieuwe collegevoorzitter een organisatieverandering op gang moet krijgen en de medezeggenschap mee moet krijgen, dan kan hij of zij daar met twee brillen op naar kijken. Dat kan door de medezeggenschap te zien als critical friend, die een kritische blik werpt vanuit een aanvullend perspectief van de medewerkers en studenten. Op de langere termijn leidt dit tot betere besluiten. Of de medezeggenschap wordt gezien als een obstakel dat efficiënte besluitvorming vertraagt, want dan moet je een extra ronde input opvragen. Dit is iets dat alleen op de korte termijn alleen werkt, en uiteindelijk weer een langer proces oplevert om tot besluitvorming te komen.’
Elon Musk en Virgil van Dijk
Hem valt ook op dat er een bestuurder wordt gezocht ‘die stevig en besluitvaardig is zonder ego’. ‘Onder managers bevinden zich behoorlijk wat zogenaamde productieve narcisten. Neem bijvoorbeeld Elon Musk. Het zijn mensen die helemaal vereenzelvigd zijn met de organisatie, en daardoor veel weten te bereiken en er ziel en zaligheid in stoppen.’ Niet dat de UT een Musk als leider zou moeten hebben overigens, vindt Ehrenhard. ‘Want als ik deze functie-eisen lees, zou ik eerder denken dat de UT op zoek is naar een soort van Nelson Mandela. Woorden als ‘integer’, ‘integriteit’ en ‘moreel kompas’ komen meerdere keren terug.’
De UT zoek dus een ‘bescheiden leider’, concludeert Ehrenhard. ‘Uit onderzoek blijkt dat dit type leider voor de langere termijn goed werkt.’ Hij noemt als voorbeeld voetballer Virgil van Dijk. ‘Die komt goed over, is zelden negatief in de media, scherp, open, springt er niet gelijk bovenop en is een boegbeeld van het Nederlands elftal. Het type leider waar Van Dijk voor staat, zou dan ook passen bij de UT; meer op de universiteit gericht dan op zichzelf. En natuurlijk moet de collegevoorzitter een boegbeeld zijn, die de UT weet te ‘verkopen’ in politieke Den Haag.’
Brag about others
Humble leaderschip, wordt dat ook wel genoemd, legt hij uit. Dat mag iemand met een reputatie zijn, die mag opscheppen, niet over zichzelf, maar – in het geval van de collegevoorzitter – over de Universiteit Twente. Oftewel: ‘Brag about others’. ‘Een leider die zijn hand opsteekt als verantwoordelijkheid moet worden genomen, die de conversatie op gang houdt en die gedrevenheid combineert met bescheidenheid’, aldus Ehrenhard.
Wie straks ook het nieuwe boegbeeld mag worden van de UT, voldoen aan alle functie-eisen is bijna onmogelijk. Ehrenhard is van mening dat ‘heel veel eigenschappen’ kunnen werken als het gaat om leiderschap. ‘Maar het belangrijkste is toch wel dat een persoon authentiek blijft. Hij of zij is ook maar een mens, maar wel eentje met een enorme verantwoordelijkheid om een instituut als de UT te mogen leiden. En dat is behoorlijk complex.’
