Het blijft een merkwaardige situatie: na een hbo-bachelor krijg je wel een basisbeurs voor een hbo-master, maar niet voor een master aan de universiteit. Dat vinden deze studenten oneerlijk.
Omgekeerd krijgen universitaire bachelorstudenten juist een jaar extra basisbeurs als ze voor een hbo-master kiezen. Het is een gevolg van hoe de regels voor studiefinanciering in elkaar zitten.
Bijna drie jaar geleden zette consumentenprogramma Radar hier de schijnwerper op. Toenmalig minister Robbert Dijkgraaf kon niet uitleggen waarom het systeem zo werkte, maar hij deed er niets aan: het kabinet was toen al gevallen. Zijn opvolger, Eppo Bruins, ging fors bezuinigen en had geen geld voor een verandering.
Verboden onderscheid?
Is er misschien sprake van verboden onderscheid tussen hbo-bachelors en wo-bachelors? Even leek de rechter daarin mee te gaan, maar in hoger beroep verloor een student alsnog haar zaak. Dit zijn nu eenmaal de regels, overwoog de Centrale Raad van Beroep, en de politiek kan die aanpassen.
Een nieuwe uitspraak van de rechter bevestigt deze lijn. Opnieuw heeft een afgestudeerde hbo’er een rechtszaak over de basisbeurs (en aanvullende beurs) voor een universitaire master verloren.
Een overgrote meerderheid in de Tweede Kamer wil het systeem aanpassen, bleek eerder dit jaar. De nieuwe minister van Onderwijs, Rianne Letschert, gaat erover in gesprek met de Tweede Kamer.
Kosten
De vraag lijkt: hoeveel mag het kosten? De minister heeft nog meer dure plannen. De basisbeurs voor uitwonenden gaat met 50 euro omhoog en de rente op studieschulden krijgt een plafond. Dat kost straks zo’n 150 miljoen euro per jaar.
Afgelopen september begonnen 5.700 studenten met een hbo-vooropleiding aan een universitaire master. Dat is 10 procent van alle nieuwe masterstudenten aan de universiteit. Daar komen nog zo’n 1.200 hbo’ers bij die later in het jaar aan de master beginnen, bijvoorbeeld in februari.
In 2023 schatte het ministerie dat de aanpassing 60 miljoen euro per jaar zou kosten aan basisbeurs, aanvullende beurs en studentenreisproduct. Het huidige kabinet wil bovendien de basisbeurs voor uitwonenden verhogen, dus dan wordt het nog duurder.
Goede prestaties
Een kwart van de universitaire masteropleidingen is helemaal niet toegankelijk voor hbo’ers, ook niet na een schakelprogramma waarin ze hun kennis en vaardigheden bijspijkeren. De opleidingen zijn bang dat hbo’ers de kwaliteit en het rendement van de opleidingen in gevaar brengen, zeggen ze tegen de Onderwijsinspectie.
Over de kwaliteit is het moeilijk oordelen, maar de zorgen over het rendement (hoeveel studenten behalen hun diploma?) lijken niet terecht. Hbo’ers presteren goed in de universitaire masteropleidingen. Ze studeren vaak sneller af dan medestudenten die van een wo-bachelor komen.
