Tijdens de coronacrisis kregen studenten in het hoger onderwijs te horen dat zij een jaar langer gebruik mochten maken van de studenten-ov, waarmee zij doordeweeks of in het weekend gratis kunnen reizen. Ook een masterstudent rechtsgeleerdheid ontving dit bericht. Ze studeerde in september af en dacht nog even van haar reisproduct te kunnen genieten.
Dat bleek echter niet de bedoeling: het extra jaar was uitsluitend bedoeld voor studenten die nog stonden ingeschreven. Halverwege november ontving zij een brief waarin stond dat zij geen recht meer had op het reisproduct. Ze zette haar reisproduct direct stop, maar dat bleek te laat. Ze moest een ov-schuld betalen van 550 euro.
Hoger beroep
De oud-student was het er niet mee eens en stapte naar de rechtbank. Ze kreeg aanvankelijk gelijk: het coronabeleid was onduidelijk, vond ook de kantonrechter. Bovendien had ze na het bericht in november haar ov netjes stopgezet. Maar dit hield in hoger beroep geen stand.
Ze had moeten weten dat ze geen recht had op de reisvoorziening na het afstuderen, vond de Centrale Raad van Beroep. Dat zijn nou eenmaal de regels van het studentenreisproduct. De oud-student moet haar ov-schuld dus alsnog betalen. Dat zij daar pas laat over werd geïnformeerd met een brief, en dat haar nu een hoog bedrag is opgelegd, ‘komt voor risico van de student’, aldus de Raad.
Het kan dus zo zijn dat afgestudeerden een hoge ov-schuld krijgen, ook als zij nauwelijks hun studenten-ov hebben gebruikt, benadrukt de rechter. En dat gebeurt wel vaker. Jaarlijks betalen (oud)studenten samen miljoenen euro’s aan ov-boetes, omdat ze vergeten hun reisproduct op tijd stop te zetten. De waarschuwing komt vaak twee of drie maanden later. Een kleine vergissing, bijvoorbeeld door onduidelijke coronaregels, kan zo leiden tot een boete van honderden euro’s.
'Alles al duur genoeg'
Maaike Krom, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond, hekelt deze regeling. ‘Alles is al duur genoeg. Als je hard moet werken om rond te kunnen komen, dan kan je zoiets door alle drukte makkelijk vergeten’, zegt ze. ‘Terwijl de gevolgen heel groot zijn. De kosten voor studenten stapelen zich alleen maar verder op.’
De Landelijke Studentenvakbond pleit er al jaren voor dat het studentenreisproduct automatisch stopt wanneer iemand daar geen recht meer op heeft. ‘Met zo’n simpele maatregel kan je een enorm verschil maken voor afgestudeerden en voorkomen dat ze in financiële problemen komen’, aldus Krom.
Ook als het technisch mogelijk is om de ov-kaart automatisch stop te zetten, dan doet DUO dit niet. ‘Wanneer het reisrecht is vervallen, laat DUO dit na 30 dagen aan de ov-bedrijven weten. Dat is het huidige beleid, onafhankelijk van het systeem’, zei een woordvoerder in september 2024.
Voormalig onderwijsminister Dijkgraaf beloofde destijds nog het onderwerp met studenten nog te bespreken, maar zijn opvolgers hebben het systeem nog niet veranderd.
