Mesa+-onderzoeker Séverine Le Gac heeft een methode ontwikkeld om met behulp van micro-sensoren de slaagkans bij ivf te verhogen. Het lukte haar al muizenembryo’s te kweken en samen met het VU Medisch Centrum wil ze de techniek testen op menselijke embryo’s. Van farmaciebedrijf Merck Serono kreeg ze er deze week een award voor en twee ton onderzoeksgeld.
Farmaciereus Merck Serono stelt jaarlijks een miljoen euro beschikbaar voor het verbeteren van in-vitrofertilisatie (ivf), reageerbuisbevruchting. Op een symposium in Stockholm kregen Séverine Le Gac uit de BIOS-Lab-on-a-chipgroup en VU-hoogleraar Nils Lambalk deze week een van de vijf Merck Serono Grants for Fertility Innovation, bestaand uit een beeld en een bedrag van twee ton.
Séverine Le Gac en Nils Lambalk tijdens de uitreiking van de award.
Lage slaagkans ivf
‘Een probleem van ivf is dat het een slaagkans heeft van onder de dertig procent’, schetst Le Gac. ‘Terwijl het voor het paar een ingrijpende behandeling is en veel geld kost. De selectie is moeilijk. Tot voor kort werden vaak drie of vier embryo’s teruggeplaatst in de baarmoeder om een goede kans te hebben op een baby. Mochten die wel allemaal succesvol groeien, heeft dat gevolgen voor de gezondheid van de embryo’s, en van de moeder. Nu plaatsen de meeste landen daarom nog maar tot twee embryo’s terug.’
Dertig nanoliter
Het kweken van embryo’s gebeurt in een druppel medium (vloeistof). Als die druppel vervangen moet worden, wordt het embryo met een pipet opgepakt. Le Gac noemt dit ‘statisch kweken’. ‘In een baarmoeder is dit proces veel dynamischer.’
Die dynamiek bootst Le Gac na in een zogenaamd microfluïdisch systeem, twee kleine kanaaltjes en een kamertje van zo’n dertig nanoliter groot. Dat is duizend keer kleiner dan de druppel medium. ‘Met microfluïdica kun je de omgeving van het embryo stabieler houden en je kunt naar elk individueel embryo kijken. Dat kan nu niet altijd en dat is wel erg belangrijk als je er maar een wilt terugplaatsen ’, aldus de onderzoeker.
Het microfluïdisch systeem met twee kanaaltjes en in het kamertje een muizenembryo.
Sensoren
Bovendien, en dat wordt gezien als de grootste doorbraak van het systeem, kunnen er sensoren in het systeem worden geplaatst. Le Gac heeft net een soort ‘pre-patent’ toegewezen gekregen voor een zuurstofsensor. ‘Die geeft een indicatie van de groei van het embryo. Als het embryo te weinig zuurstof opneemt, gaat het dood. Neemt het te veel op is dat ook niet goed voor de gezondheid.’
Daarnaast onderzoekt ze nog welke andere sensoren mogelijk zijn. Al die sensoren samen geven meer informatie over de gezondheid van een embryo en verhogen zo de slaagkans van ivf bij terugplaatsing in de baarmoeder. Hiermee kun je ook de kweekcondities beter controleren.
Muizen
Met muizenembryo’s werkt dit al, aldus Le Gac. ‘We hebben na terugplaatsing babymuizen gekregen.’ Met het VU Medisch Centrum hoopt ze binnenkort te kunnen beginnen met onderzoek op menselijke embryo’s. Een aanvraag daarvoor ligt bij de CCMO, een ethische commissie voor medisch onderzoek op mensen. Over hoeveel jaar de technologie klaar is voor toepassing in de kliniek, durft Le Gac niet te voorspellen. Volgens haar is een onderzoeksgroep in Michigan al een stap verder. Daar doen ze al proeven met menselijke embryo’s.
