Sandra Pool
Waar wordt je gelukkig van? Een moeilijke vraag om te beantwoorden volgens Bart. Om te bepalen waar je gelukkiger van wordt, moet je doorvragen, kritisch blijven en langs de standaardantwoorden gaan. Als je dat doet, kom je pas tot de kern.’ Onder geluk verstaat de student in dit onderzoek de mate waarin mensen hun leven positief beoordelen. ‘Dat kun je uitdrukken in bijvoorbeeld een cijfer.’
Bart deed een kwalitatieve verkenning naar het gebruik van concepten als geluk in het Nederlandse welzijnswerk. Maandag 30 mei hoopt hij er op af te studeren. Na een eerste inventarisering was het al snel duidelijk dat er weinig initiatieven zijn rondom het fenomeen geluk. ‘Best opmerkelijk,’ vindt Bart. ‘Uit wetenschappelijke onderzoek en uit de literatuur over positieve psychologie blijkt namelijk dat mensen die gelukkig zijn, langer leven, gezonder zijn, beter presteren en aardiger worden gevonden.’
Via een tip van een professor Seydel kwam Bart bij de Stichting Arcon terecht, die het project ‘geluksroute’ ontwikkelde, gemaakt naar voorbeeld van het project ‘geluksbudget’ van de gemeente Almelo. ‘Het geluksbudget was ook een van mijn acht casestudies en bedoeld om personen die in een sociaal isolement leven middels een eenmalige, kleine financiële impuls weer actief en onder de mensen te krijgen.’ In totaal selecteerde Bart acht welzijnsprojecten geënt op geluk. ‘Het aanbod bleek gering te zijn. Misschien ligt het aan mijn zoekstrategie. Dat kan.’ Vervolgt: ‘De gekozen initiatieven zijn weliswaar verschillend qua uitvoering en aanpak, ze zijn allemaal wel bijzonder en moeten knokken voor hun bestaansrecht en voor financiële steun. Welzijnsprojecten gebaseerd op geluk blijken een soort niche.’
De communicatiestudent nam de initiatieven onder de loep en zocht naar de kernelementen van de geluksinterventie. Sociale activering en eigen kracht bleken sleutelbegrippen. ‘Neem het geluksbudget. Daarin wordt letterlijk gevraagd: wat wil je doen? Waar word jij gelukkiger van? Wat kan een duurzame bijdrage leveren aan jouw geluk? Dat kan een voorwerp zijn, zoals een fototoestel of visgerei, maar ook een cursus of taalles. In elk geval iets dat mensen aanspoort er opuit te trekken en sociaal actief te worden, waardoor ze zich uiteindelijk beter gaan voelen.’ Een ander voorbeeld zag Bart in de gemeente Breda. ‘Enkele bijstandsmoeders zetten in die gemeente het tientjesproject op onder het mom dat iedereen talent heeft. Voor tien euro kun je lid worden en gebruik maken van elkaars diensten. Het werd een succes. De bijstandsmoeders kwamen erachter dat ze veel meer te bieden hadden dan ze aanvankelijk dachten. Uitgaan van je eigen kracht dus.’
Welzijnsprojecten met geluk als uitgangspunt staan volgens Bart nog in de kinderschoenen. ‘Het aanbod is gering. De projecten zijn klein. Ze worden ad hoc uitgevoerd, vaak met ziel en zaligheid, naar eigen inzicht en met het psychisch welzijn als uitgangspunt.’ Een heel andere benadering dan de klassieke welzijnszorg. ‘Dat bestaat vaak uit een standaard, pasklaar re-integratieprogramma. Er is weinig persoonlijke aandacht of mensen worden juist overspoeld met informatie. Ze worden niet aangespoord iets leuks te gaan doen. De balans is zoek waardoor men vaak terugvalt in dezelfde situatie.’
De student ziet best kansen om een structurele aanpak van psychische welzijnszorg te realiseren. ‘Men zou meer oog moeten hebben voor de mens zelf. Zo was er een gezin uit Enschede met twee gehandicapte kinderen. De vele hulpverleners die over de vloer kwamen hielden zich vooral bezig met de problematiek rondom de kinderen. Totdat iemand van de Stichting Verzorgd Enschede langskwam en aan de vader en moeder vroeg: hoe gaat het eigenlijk met jullie? Wat bleek? Ze hadden te kampen met een torenhoge schuld.’
De student hoopt met het onderzoek inzicht te genereren in de invulling van geluksinterventies. ‘Ik hoef echt de wereld niet te verbeteren hoor, maar zoals onderzoek uitwijst ‘doen’ gelukkige mensen het gewoon beter. Door de projecten kun je uiteindelijk geld besparen. Maar, als je daar de nadruk oplegt, gaan managers vragen om streefbedragen. En dat kan niet. Dan wordt het geld belangrijker dan de mens en is het programma gedoemd te mislukken.’
Foto: Arjan Reef.
