Paul de Kuyper
Bandishoev deed het afgelopen halfjaar onderzoek naar de Fedchenko-gletsjer in de Pamir Mountains in Tadzjikistan, de langste gletsjer in Europa en Azië. ‘Tot 1999 nam de ijsmassa toe, in de tien jaar erna is die gekrompen.’ Maar eenvoudig te meten is dat niet, want delen van de gletsjer zijn bedekt met een laag debris, puin, zand, rotsen, bijvoorbeeld afkomstig van lawines. Op satellietbeelden ziet dat er net zo uit als vaste rotsen zonder ijs eronder. ‘Schoon ijs onderscheiden is simpel. Ik wil die onzekere grens tussen rotsformaties en debris-ijs in kaart brengen’, aldus Bandishoev.
Vooralsnog werd bij het observeren van gletsjers gebruik gemaakt van ruwe schattingen over waar ijs over ging in debris (met daaronder nog ijs) en waar de overgang lag naar het vasteland in de vorm van rotsen of bergwanden. Bandishoev gebruikt random sets, een meer wiskundige benadering gebaseerd op kansrekening. ‘Ik heb meerdere satellietbeelden van de gletsjer die een beetje van elkaar verschillen. Die beelden heb ik opgedeeld in segmenten: schoon ijs, debris, rots.’ Hoe vaker een punt in het segment als debris kon worden geclassificeerd, des te aannemelijker is het volgens Bandishoev dat zich daar inderdaad debris bevindt. ‘Zo kun je op grond van waarschijnlijkheid een hele gletsjer in kaart brengen, inclusief de onzekerheden.’
De begeleider van Bandishoev, hoogleraar Alfred Stein, is enthousiast over de mogelijkheden van random setsbij het meten van de omvang van gletsjers. ‘Random sets is een methode die al zo’n twintig jaar bestaat en maar weinig wordt toegepast, en nu voor het eerst bij gletsjers. Het gaat erom dat de ruis uit het signaal wordt gehaald en ik denk dat dit een objectievere manier is om te kijken naar de onzekere grens tussen rots en ijs dat bedekt wordt met debris. Als we een betrouwbaar antwoord willen op de vraag hoeveel ijs er op aarde is, dan is dit een goede methode.’
Dat we dat antwoord graag willen hebben, blijkt volgens Stein wel uit de politieke discussie die ontstond na klimaatrapporten van het IPCC. Hij verwacht dat de schattingsmethode die Bandishoev gebruikt, zal zorgen voor nauwkeurigere rapportage op het gebied van smeltende gletsjers.
Muslim Bandishoev en zijn begeleider Alfred Stein bekijken een beeld van de Fedchenko-gletsjer. (Foto: Gijs van Ouwerkerk)
De stippellijnen geven aan hoeveel de monding van de Fedchenko-gletsjer zich de afgelopen 75 jaar heeft teruggetrokken.
