Straks, met de lunch, ontvangt hij de twee andere Spinozawinnaars van 2009, met wie `out of the blue' het idee ontstond om een gezamenlijk onderzoek naar migraine te starten. Met Michel Ferrari en Marten Scheffer wil Van den Berg bijpraten over hoe ze een sensor kunnen maken om de stof glutamaat in het hersenvocht te meten.
`Glutamaat kan aangeven wanneer migraine komt opzetten. Bij muizen moeten we dat gaan meten in nanoliters vloeistof. Straks wil ik met Ferrari en Scheffer praten over het maken van zo'n sensor, op nanoschaal, die elke minuut een meting doet.'
Van den Berg zag zijn mede-Spinozawinaars het afgelopen jaar een keer of vier om over de voortgang van het migraine-onderzoek te praten. `Wij zijn de trekkers van dit onderzoek, maar inmiddels is er een heel team gevormd. De basis daarvan ligt bij Michel Ferrari, die fulltime onderzoek doet naar migraine. Twee postdocs en een aio zijn er bij betrokken. Zodra het project goed loopt, zullen we het gaan uitbreiden. Nu draait het vooral nog om ideevorming en de aanpak.'
Dat hij tijdens de dies werd benoemd tot universiteitsprofessor, ziet de hoogleraar als een enorme blijk van waardering voor zijn werk. Dat daar ook een geldbedrag mee is gemoeid, vindt hij handig om het onderwijs een impuls te geven. `Het lab-on-a-chip onderwijs dat mijn vakgroep verzorgt, is heel erg in beweging maar wel gebaseerd op kennis van tien jaar geleden. Binnen de UT is nu een aantal vakgroepen, waaronder die van Detlef Lohse en van mijzelf, op topniveau bezig met allerlei wetenschappelijke aspecten van fluidics. Voor het onderwijs zou het goed zijn om die topkennis samen te voegen en te verbeteren.'
Hoewel Van den Berg dat als universiteitsprofessor niet meer verplicht is, wil hij - aan masterstudenten - wel onderwijs blijven geven. `Het is zo belangrijk om jonge mensen enthousiast te maken.'
Het extra budget stelt hem wel in staat om een deel van de bedrijfsvoering aan zijn collega's over te dragen en zich grotendeels op het onderzoek te richten. Van den Berg: `Gelukkig heb ik een goed zelfsturend team, met onderling uitstekend contact. Zo is er elke maandagmorgen een stafvergadering en is vrijdagmiddag onze social meeting in de coffeecorner. Om gewoon bij te praten, maar ook om te filosoferen over nieuwe ontwikkelingen in ons vakgebied.'
Dat de gelauwerde prof waarde hecht aan zijn groep en de onderlinge sfeer blijkt wel uit het feit dat hij afgelopen zomer - toen hij zelf voor een sabbatical van vier maanden aan Harvard doorbracht - zijn hele ploeg naar Amerika liet overkomen. Bekostigd uit de Spinozapremie.
`De meeste Amerikanen waren verbaasd dat ik dat geld niet in mijn kostbare onderzoek stak, maar ik zie zo'n reis ook als investering. Het is namelijk enorm inspirerend om te zien hoe toponderzoekers bij Harvard te werk gaan. Dat betaalt zich - bij mijn mensen - uiteindelijk wel terug.'
Elke twee jaar regelt Van den Berg zo'n `werktrip' voor zijn vakgroep. `We zijn ook al eens in Zwitserland bij CERN geweest. Je moet het zeker niet zien als snoepreisje. Ik wil dat mijn mensen daar wat van hun onderzoek laten zien. Maar natuurlijk is er ook aandacht voor het sociale aspect. Zo zijn we in Amerika bijvoorbeeld wezen kanoën op de Charles River.'
Iets anders. De UT staat er niet best voor: een bezuiniging van 15 miljoen hangt ons boven het hoofd. Maak jij je zorgen?
`Persoonlijk, en voor mijn groep maak ik me geen zorgen. Ons onderzoek is `hot', dat hoop ik gewoon door te kunnen zetten. Daarbij denk ik dat écht goede groepen het sowieso wel zullen redden, maar daar moeten ze hun best voor doen. De eerst vijf jaar heb ik me ook blauwe vingers geschreven aan allerlei subsidievoorstellen waarin niemand brood zag. Het gaat me nu voor de wind, ik heb mazzel, maar weet dus ook dat het anders kan. Het is handig als je daarbij als wetenschapper gevoel hebt voor welke onderdelen `het goed doen', maar soms is dat ook een kwestie van geluk hebben.
Voor de UT als geheel vind ik dat het verstandig is om keuzes te maken in plaats van de kaasschaaf te hanteren. Die kaasschaaf is het slechtste wat ons kan overkomen. Mijn advies is dan ook te kiezen voor de sterke dingen en minder succesvolle dingen durven te saneren.'
Maar hoe dan?
`Neem nou het 3TU-proces, dat ooit zo aarzelend van start ging. Binnen de KNAW, waar ik lid van ben, hebben we bijvoorbeeld onlangs nog gesproken over hoe we de 3TU's sterker kunnen maken. In Zwitserland heb je topuniversiteiten en -instituten als de ETH en de EPFL. Die werken ook samen binnen één federatie. Dat zou ook kunnen met de3 TU's. Zorg dat er één 3TU-loket is waar je je aan kunt melden als je techniek wilt studeren, met daaronder drie locaties. Zorg ervoor dat op onderzoeksgebied niet gedubbeld wordt, want waarom zou je op de ene locatie middelmatig onderzoek in stand houden terwijl op de andere locatie toponderzoek plaatsvindt? Twente blinkt uit in nanotechnologie en Delft heeft weer meer focus op nanosciences.'
Zo gemakkelijk zal het vast niet gaan.
`Waarom niet? Alle voorzieningen zijn er al. Hier komt geen extra bureaucratie aan te pas. We moeten vooral voorkomen dat we middelmatige onderzoek in stand houden. Bovendien zullen studenten zo beter worden opgeleid, als `locaties' zullen we van elkaar kunnen leren, en ook de drie CvB's hoeven niet te verdwijnen. Heus, dit soort constructies bestaan niet alleen in Zwitserland. Ook in Californië doen ze het op die manier.'
Heb je het CvB hierover al gesproken?
`Met rector magnificus Ed Brinksma wel. En ik weet dat hij een voorstander is van de 3TU, maar dan wel zonder extra bureaucratische laag. Maar waar het allemaal om draait is: hoe kunnen we samen beter worden?'
En dat profiel dan van de UT? Waar staan we nu voor?
`Als je eenmaal gekozen hebt, moet je er ook aan vasthouden. Wat ik wel goed vind, is om het technische naar de toepassing te brengen. Wil je relevant onderzoek doen, dan moet je praten met betrokkenen. Als ik met een medicus praat, gaat het echt niet alleen over nanotechnologie. Dan gaat het ook over allerlei problemen waar wij oplossingen voor zouden kunnen ontwikkelen. In dat licht zou de UT bijvoorbeeld kunnen overwegen een paar life sciences experts aan te trekken.
Verder vind ik dat wij ons meer zouden moeten profileren met de campus, daarin zijn we uniek. Een stimulerende omgeving om te studeren, maar ook met een Batavierenrace en popconcerten. Voor studenten moet er altijd wat te doen zijn, dat mag nog veel bruisender. Maar ook met ondernemendheid moeten we ons profileren. We zitten niet naast een Philips of een TNO, maar hebben juist daardoor wel de ruimte om allerlei kleine bedrijfjes te laten groeien. Nergens bij Nederlandse universiteiten is die ondernemendheid zo goed gestructureerd als bij ons. Hier leeft het, laat dat ook zien tijdens voorlichtingsdagen.'
Hoe zie jij je eigen toekomst? Het moet toch stormlopen met allerlei aanbiedingen?
`Dat gebeurt ja. En ik vind het fantastisch om te zien hoe ze in Amerika onderzoek doen. Maar het is niet mijn manier. Daar is de wetenschap geen baan, daar ben je het. Ik hecht ook nog aan een ander leven, dat van mijn gezin, sport en sociale activiteiten ernaast. Hoewel dat soms aardig in elkaar overloopt. Op de UT zit ik nu goed, we hebben prachtige nieuwe faciliteiten, ik heb een topvakgroep. En ik geniet van het succes, wil ook met beide benen op de grond blijven staan. Er is nog zoveel mooi, spannend en zinvol onderzoek te doen.'
| Albert van den Berg: `De eerst vijf jaar heb ik me ook blauwe vingers geschreven aan allerlei subsidievoorstellen waarin niemand brood zag. Het gaat me nu voor de wind, ik heb mazzel, maar weet dus ook dat het anders kan.' (Foto: Arjan Reef) |
