Universiteiten mogen graag klagen over bezuinigingen en grote aantallen studenten, maar je kunt er ook anders tegenaan kijken: eigenlijk is er alle reden voor een feestje…
Sinds 1998 werken er jaar na jaar meer wetenschappers bij de Nederlandse universiteiten: hun rijen groeiden van 16.314 voltijdsbanen naar 22.190 voltijdsbanen in 2009. Een toename van 36 procent.
De stapel publicaties groeide nog harder. Sinds de eeuwwisseling schoot het aantal artikelen en boeken omhoog van 21.149 naar 32.236 stuks. Meer dan de helft erbij. En Nederland scoort wereldwijd goed. We staan in de top vijf van landen met de allerhoogste wetenschappelijke impact per artikel.
Bovendien krijgen Nederlandse universiteiten naar verhouding veel vrijheid bij de besteding van onderzoeksgeld. Maar liefst driekwart van alle onderzoeksfinanciering die ze kunnen besteden, zit in de ‘eerste geldstroom’, oftewel de jaarlijkse donatie van de overheid aan de universiteiten. Dat is in landen om ons heen wel anders. En nu het ministerie van OCW geleidelijk aan honderd miljoen euro weghaalt uit die eerste geldstroom, wordt dat via onderzoeksbeurzen weer verdeeld onder de beste wetenschappers: vestzak, broekzak.
Natuurlijk geeft Nederland naar verhouding weinig uit aan onderzoek, als je het bedrijfsleven meetelt, maar zoals een rapport vol feiten en cijfers over de wetenschap zegt: “Bij de universiteiten zien we een R&D-intensiteit die boven het gemiddelde van de referentielanden ligt.”
Nog meer goed nieuws: de overhead van universiteiten is gekrompen. Waren de schoonmakers, administrateurs, reclamemakers en secretaresses in 1998 nog nipt in de meerderheid, nu is het aandeel ‘onderwijs ondersteunend personeel’ gedaald naar 44 procent.
Zou het nu werkelijk zo zijn dat de grote aanwas van studenten het feestje verpest? Het moet toch geweldig zijn dat zoveel jonge mensen interesse hebben in de wetenschap? Verheffing van de massa, scholing voor iedereen. In 1998 waren er 10,3 studenten op iedere wetenschapper in dienst. Nu zijn dat er 13,7. Als ze af en toe eens een artikel minder publiceren, dan kunnen ze dat toch makkelijk aan?
De toeloop van studenten verhoogt misschien de werkdruk, maar kennelijk raakt het universitaire personeel er nog niet overspannen van. Wetenschappers melden zich minder vaak ziek dan vroeger: hun verzuim daalde van 1,9 procent in 2003 naar 1,7 procent in 2009. Ook de onderwijsondersteuners werden allengs gezonder: hun ziekteverzuim daalde van 5,6 naar 4,6 procent.
HOP, Bas Belleman
