Afgelopen juni werd Bressers gevraagd of hij de diesrede wilde schrijven. Een hele grote eer, vond hij meteen, maar het betekende ook dat de hoogleraar wel moest inleveren op zijn parttime sabbatical. Lachend: `Die wordt nu verlengd.'
De viering van de dies natalis - de `verjaardag van de UT' - staat bol van de tradities. Jaarlijks spreekt een UT-hoogleraar over een thema, gerelateerd aan zijn of haar onderzoek. Hoewel de lezing interessant kan zijn voor vakdeskundigen, is het voor het bredere publiek vaak een ingewikkeld - en erg lang - verhaal.
Bressers moet lachen bij de vraag waarom we naar zijn rede moeten gaan luisteren. `Het is voor het eerst sinds een tijd dat er een maatschappijwetenschapper aan het woord is. Dat is best bijzonder, nu de UT zich steeds meer als technische universiteit profileert, al is het dan met een human touch. Zo'n 40 procent van de UT-gemeenschap is maatschappelijk georiënteerd, schat ik.'
Hij vervolgt, op meer serieuze toon: `In de diesrede probeer ik mijn visie te geven op onze samenleving, toegespitst op iets wat ook in Twente gaande is: er moet meer aandacht komen voor onze leefomgeving, want die wordt bedreigd door wat wel `verrommeling' wordt genoemd.'
Het `grote, brede stuk' van zijn diesrede zal gaan over herstelprojecten aan de Regge, onderdeel van het New Rurality onderzoek: een vergelijkingsstudie tussen drie landen (Frankrijk, Zwitserland en Nederland) over het herinrichten van plattelandsgebieden. Rivierherstel vormt de casus van dit jaar, het Nederlandse onderzoek richt zich daarbij op de Regge. Onder de noemer `Reggeherstel' werken de Provincie, het waterschap, gemeenten en andere partijen samen aan projecten om de Regge over het volle stroomgebied weer meer ruimte te geven en een meer natuurlijke inrichting.
`Door de klimaatverandering kan de gekanaliseerde Regge in erg natte periodes niet meer al het water aan. Bij droge periodes verdwijnt het water juist veel te vlug. `Rivieren in natuurlijke staat kunnen veel beter omgaan met een overschot of tekort aan water', legt Bressers uit. Maar niet alleen klimaatverandering speelt een rol bij de wens om rivieren op natuurlijke wijze te herstellen, ook het verbinden van natuurgebieden, de verbetering van de waterkwaliteit en de behoefte aan meer recreatie zijn belangrijk.
Met de Reggevisie uit 1999 begonnen de herstelprojecten aan de Regge, met als doel de rivier weer zo natuurlijk mogelijk te laten stromen. Inmiddels is een kwart van de rivierloop hersteld. `De looptijd is lang, omdat men niet alles tegelijk kan en wil doen. En omdat er veel belangen meespelen in deze projecten: van gemeenten, waterschappen, landeigenaren en boeren.' De bestuurskundige strategische processen die bij een zorgvuldige aanpak om de hoek komen kijken, vormen een belangrijk deel van het onderzoek dat Bressers samen met UT-onderzoekster Cheryl De Boer uitvoert.
`In de diesrede ga ik hier uiteraard dieper op in, ik wil niet alles prijsgeven', zegt Bressers. Wat hij wel graag wil is een politiek statement maken. Vlak nadat de hoogleraar de laatste letter van zijn rede op papier had staan, besloot het nieuwe kabinet om geen verbindingszones meer aan te leggen tussen natuurgebieden. Dit besluit heeft grote gevolgen voor herstelprojecten zoals die aan de Regge, want daar wordt een van de peilers onder weggehaald. Bressers: `De verbindingszones langs de rivieren combineren met waterberging is een win-win optie. Daarmee stoppen lijkt op vandalisme. Er worden kansen gemist voor landschap en leefomgeving, en dat terwijl de behoefte aan recreatie alleen maar toeneemt.'
Bressers spreekt van `rechts paternalisme' door het kabinet: `Het lijkt wel alsof alleen commercieel vermaak en consumptie goed is voor ons.' Verder vreest de hoogleraar voor beschadiging van het vertrouwen tussen overheid en burger: `Na jarenlang bouwen aan het vertrouwen is nu het moment gekomen dat er iets verwezenlijkt gaat worden en dan trekt de overheid de stekker eruit.'
De hoogleraar vindt het verontrustend dat het kabinet niet inziet dat dit soort herstelprojecten zich op den duur terugverdient. Dat vindt ook zijn collega en mede-onderzoeker De Boer: `Elke geïnvesteerde euro levert volgens onderzoek 1,3 euro op voor de regionale economie.' Bressers: `En er is niet alleen winst in termen van cash, maar bovendien ook in belevingswaarde. Ook op langere termijn zullen de mensen daar blij mee zijn. Dat besef is er alleen niet.'
In zijn diesrede wil Bressers het `politieke probleem' in een paar zinnen proberen neer te zetten. `Bovenal voel ik het als mijn verantwoordelijkheid als wetenschapper om deel te nemen aan het maatschappelijk debat. Dit punt wordt al teveel overgelaten aan alleen maar de natuurorganisaties.'
Na een jaar lang intensief onderzoek rond de Regge, is Bressers van het stukje natuur in dit gebied gaan houden. `Terwijl ik het niet eens overal mooi vind, de Dinkel bijvoorbeeld is mooier omdat die veel natuurlijker verloopt. Alleen, bij de Regge is het zo leuk dat je nu al hier en daar kunt zien hoe mooi het kan worden. Tijdens de Dies zal ik daar illustraties van laten zien.'
 |
| Professor Hans Bresssers en onderzoeker Cheryl de Boer doen onderzoek naar de herstelprojecten aan de Regge. Op dit onderzoek is de diesrede gebaseerd. (Foto: Gijs van Ouwerkerk) |
