Om de chemie verder op de kaart te zetten, stelde het Innovatieplatform de Regiegroep Chemie in: zeven kopstukken uit wetenschap en bedrijfsleven, onder voorzitterschap van prof. dr. Jacques Joosten, directeur corporate technology bij DSM en directeur van het Dutch Polymer Institute in Eindhoven. De regiegroep presenteerde zich op 7 december tijdens het Nationaal Innovatie Event in Maarssen. Doel: innovatieve investeringen en een betere aansluiting tussen kennisinstellingen (zoals universiteiten) en bedrijfsleven, maar ook het verbeteren van het imago van de sector. `Chemici moeten weer trots worden op hun vakgebied', aldus Joosten.
Blijkbaar staat de sector er dus niet zo rooskleurig voor?
`Dat de chemie innovatief is, staat onomstotelijk vast. De innovaties komen alleen vaak terug in producten zonder directe verbinding met de chemische industrie. Innovatieve medicijnen worden uiteindelijk door de farmaceutische industrie geproduceerd. Niemand denkt aan de moleculaire wetenschappen, waar de ontwikkelingen zijn begonnen. En als er meer componenten op een siliciumchip passen, komen de echte innovaties vaak uit de polymeerchemie. Die verbinding met chemie willen we duidelijker maken.'
Hoe pak je dat aan?
`We moeten bij onszelf beginnen. De chemie staat te boek als een gevaarlijke, milieuvervuilende en energieverslindende bedrijfstak. Ik zeg: het is een bedrijfstak die, weliswaar achter de schermen, duurzame oplossingen biedt die hard nodig zijn. Om zes miljard mensen op aarde een zeker welstandniveau te geven, zullen we technologie maximaal moeten gebruiken en dat brengt risico's met zich mee. Chemici lijken zich te schamen voor hun beroep. We zijn niet trots genoeg om de discussie aan te gaan, om de nadruk op de goede kanten van de sector te leggen.'
Verklaart dat ook de steeds dalende studentenaantallen?
`De instroom is in de hele bètasector te laag, daar springt chemie niet echt uit, maar het gebrek aan elan draagt natuurlijk niet bij aan hogere studentenaantallen. Wie wil er nou geassocieerd worden met een stelletje losers? Die trend wil de regiegroep ombuigen. Er zijn al veel initiatieven op dat gebied, wij zullen proberen verbindingen te leggen.
We richten ons op bètaonderwijs en in het bijzonder chemie, maar onderwijs is ook in bredere zin ontzettend belangrijk. Een groeiende kenniseconomie vereist een goed opgeleide bevolking, waarmee je een rationele discussie kunt voeren.'
Onderwijs is dus een aandachtspunt. Wat doet de regiegroep nog meer?
`Naast onderwijs en de aansluiting met bedrijfsleven en maatschappij, richten we ons speciaal op starters. Juist starters, met een sterk geloof in eigen kunnen, zorgen voor innovaties. Hen moeten we nog meer kansen geven om door te groeien. De vele initiatieven rond starters in Twente juichen we dan ook toe. Het gebeurt helaas vaak dat starters op een gegeven moment stokken in hun ontwikkeling. Juist dan moet je er extra energie in pompen, om ze verder te laten groeien. In de chemie gaat het ook om lange trajecten, waarbij je pas na vijf of tien jaar investeringen kunt terugverdienen. Dat is niet aantrekkelijk voor geldschieters. Wij zoeken manieren om innovatieve starters toch een kans te geven. Soms kun je veelbelovende, kleine bedrijven met een relatief kleine inspanning groot maken.'
Ziet u een speciale rol voor universiteiten en met name de drie TU's?
`Er zal een natuurlijke taakverdeling ontstaan, waarbij elke universiteit zijn eigen specialisme krijgt, met name voor de masterfase en promotietrajecten. Daarbij zie ik ook een grotere rol voor verbindingen tussen chemie en toepassingsgebieden, zoals zorg.
De verschillen tussen technische en algemene universiteiten zullen vooral zitten in de aard van de specialismen. De 3TU-federatie gaat ongetwijfeld een rol spelen in de keuze voor wat je waar gaat doen. Het overleg is nu zo goed dat dat op een natuurlijke manier zal gebeuren.'
Heeft u ook geld meegekregen om alle plannen uit te voeren?
`De regiegroep wil in de eerste plaats onderwerpen op de agenda krijgen. We gaan praten met stakeholders, plannen maken. Geld komt nadrukkelijk op de tweede plaats. Als wij met goede, overtuigende plannen komen, is de overheid ongetwijfeld bereid om aan de financiën bij te dragen, indien nodig. Maar vaak speelt geld niet de grootste rol. In de beginfase is het veel belangrijker om mensen te hebben met moed, die risico durven te nemen en overtuigd zijn van hun eigen kunnen.'
Loopbaan
Jacques Joosten (1949) begon zijn carrière als laboratoriumassistent bij Shell en ging op zijn tweeëntwintigste natuurkunde studeren aan de Technische Universiteit van Eindhoven. Na een wetenschappelijke loopbaan in Utrecht en Leiden, kwam hij in 1987 in dienst van DSM, waar hij sinds 2002 directeur Corporate Technology is.
Joosten is daarnaast sinds 2005 directeur van het Dutch Polymer Institute in Eindhoven en bekleedt vele adviesfuncties. Hij is onder andere lid van de technologie commissie van werkgeversorganisatie VNO-NCW en van de raad van toezicht van het Twentse onderzoeksinstituut Impact.
Bron is Dutch Polymer Institute.
Jacques Joosten:….geld komt op de tweede plaats…. (Foto: Bram Saeijs)
