Kan dat zomaar? Directeur prof.dr. C. Stolker van het Meijers Instituut denkt van wel. 'Een flits-aio kent zijn onderwerp al', legt hij uit. 'Hij hoeft zich niet in te lezen of vanaf het allereerste begin na te denken over een onderzoeksopzet.'
Flits-aio's hoeven bovendien, anders dan gewone aio's, geen colleges te geven. 'En ze werken echt keihard', zegt Stolker. 'Tot diep in de nacht kun je ze hier aantreffen. Zondagochtend zitten ze hier ook. Alleen dan red je het in zo korte tijd.'
We moeten wel, zo verdedigt de Leidse rechtenfaculteit haar bijzondere promotie-regeling. Werkgevers staan in de rij voor jonge juristen. Op het traditionele aio-schap van vier jaar komt daardoor bijna niemand meer af. Met individuele trajecten voor goede studenten hoopt Stolkert toch genoeg talent te werven. 'Je moet maatwerk bieden', zegt hij.
De flits-aio's verrichten vooral bibliotheek-onderzoek. Voor empirisch onderzoek, data verwerken en interpreteren is geen tijd, erkent Stolker. Toch wordt er meer gevraagd dan alleen de literatuur er nog eens op naslaan en het opnieuw, maar dan helderder opschrijven. 'Elferinks proefschrift heeft geleid tot vragen in de Tweede Kamer. De materie is zo ingewikkeld, dat het ministerie van Economische Zaken nog steeds op antwoorden broedt.'
Elders beziet men het Leidse initiatief desondanks met argwaan. 'Een scriptie is slechts een schrijfoefening, een proefschrift is een proeve van wetenschappelijke bekwaamheid. Dat is echt wat anders', zegt mr.dr. O. Jansen van het G.J. Wiarda Instituut in Utrecht. Ook dit instituut heeft moeite jonge onderzoekers te recruteren. 'Maar wat Leiden doet, daar denken wij niet over.'
Ook prof.mr. L. Timmerman, decaan van de rechtenfaculteit in Groningen, is sceptisch. 'Mijn ervaring is dat onderzoek moet bezinken, de tijd moet krijgen', zegt hij. Jonge onderzoekers moeten bijvoorbeeld internationale congressen bijwonen, vindt hij. 'Ze moeten over de grens van hun onderwerp leren kijken. Als je weinig tijd hebt, wordt dat lastig.'
Toch heeft de Groningse decaan wel enig begrip voor de Leidse praktijk. 'We moeten af van de uniforme modellen. De ene student heeft nu eenmaal meer talent dan de andere. Dan is het raar om iedereen standaard vier jaar de tijd te geven.'
Prof.dr. P. Eijlander van het Tilburgse Schoordijk Instituut is het daar mee eens. De Brabantse rechtenfaculteit overweegt daarom duale aio's aan te stellen die twee dagen per week onderzoek verrichten aan de universiteit en de rest van hun tijd in het bedrijfsleven werken. Eijlander: 'Maar ik geloof niet in de keuze van Leiden. Je zult straks aan de kwaliteit zien of iemand bij ons of in Leiden is gepromoveerd.'
In Leiden is men daar niet bang voor. Zoals overal waakt een promotiecommissie met externe deskundigen over het niveau van een proefschrift, zegt directeur Stolker van het Meijer Instituut. 'Dus als het niet deugt, gaat het feest niet door.'
