De ministerraad heeft groen licht gegeven voor nieuwe experimenten die ‘excellentie’ in het hoger onderwijs moeten bevorderen. Een aantal masteropleidingen mag studenten selecteren op motivatie en mag ook meer collegegeld vragen.
Formeel kunnen masteropleidingen hun studenten alleen afwijzen of aannemen om hun ‘kennis, inzicht en vaardigheden’. Dat gebeurt bijvoorbeeld met studenten die na hun bacheloropleiding een speciale onderzoeksmaster kiezen. Wie uit een ander vakgebied komt (een afgestudeerde bachelor sociologie die een masteropleiding politicologie wil volgen) moet ook vaak een schakelprogramma volgen.
Masteropleidingen die meedoen aan het experiment mogen hun studenten nu ook beoordelen op hun motivatie. Dat recht hebben momenteel alleen bacheloropleidingen met een numerus fixus en de university colleges.
Daarnaast mogen de masteropleidingen meer collegegeld vragen, waarbij een uitzondering kan gelden voor de beste internationale studenten of arme studenten uit ontwikkelingslanden: die kunnen hun collegegeld kwijtgescholden krijgen.
De experimenten gaan in 2011 van start en vallen in een nieuwe ronde van het Sirius-programma. Er is tien miljoen euro voor beschikbaar. Drie jaar lang experimenteerden hogescholen en universiteiten in het kader van ‘Ruim Baan voor Talent’ met selectie en collegegeldverhoging in de bachelorfase. In het Sirius-programma mogen bacheloropleidingen geen collegegeld verhogen.
Volgens de organisatoren is er veel belangstelling voor de experimenten in de masterfase. Er zou sprake zijn van een cultuuromslag. Selectie in de bachelorfase, waar hogescholen en universiteiten tussen 2004 en 2007 mee experimenteerden, is nog altijd omstreden. Maar selectie in de masterfase stuit op veel minder weerstand. Onder invloed van de university colleges en honoursprogramma’s raken instellingen bovendien aan het idee gewend.
De experimenten moeten in het beleid van de hele instelling passen, zegt Sara Steyn, projectleider van het Sirius-programma. De universiteiten moeten goed kunnen beargumenteren waarom ze voor bepaalde masteropleidingen studenten willen selecteren of hogere tarieven willen rekenen. Ook moeten ze uitleggen waarom dit beleid ervoor zou zorgen dat studenten gaan uitblinken.
HOP, Bas Belleman
