Waarom heeft Plasterk niet eerder gemeld dat enkele universiteiten in totaal 97 miljoen euro zijn misgelopen door de invoering van het bachelor-masterstelsel? En waarom vordert hij het geld niet terug van de universiteiten die te veel hebben gekregen?
De oppositiepartijen in de Tweede Kamer hakten tijdens het vragenuurtje op minister Plasterk in. Maar de minister pareerde de kritiek stoïcijns. Hij had niets verkeerd gedaan en de Kamer op tijd geïnformeerd. Bovendien kwamen de kosten niet onverwacht.
Vandaag meldde de Volkskrant dat een ‘rekenfout’ van het ministerie in totaal 97 miljoen euro zal gaan kosten. Sommige universiteiten hebben de afgelopen jaren te veel geld gekregen, terwijl andere te weinig hebben ontvangen. Het te veel ontvangen bedrag valt niet meer terug te vorderen, want dat is rechtmatig verkregen. Maar misgelopen bedrag gaat het ministerie van OCW de komende tien à veertien jaar bijbetalen.
Het was eigenlijk geen rekenfout, zei Plasterk. Bij de invoering van het bama-stelsel kregen universiteiten bekostiging voor doctorandussen en ingenieurs (afgestudeerden van de oude stempel), maar ook voor bachelors en masters. Niemand mocht erop achteruit gaan in het nieuwe stelsel, dus moest er een ingewikkelde berekening aan te pas komen om het geld te verdelen tussen universiteiten die snel aan het bama-stelsel begonnen en universiteiten die later overstapten.
Het overgangssysteem bleek niet helemaal goed te werken, zoals de TU Delft vorig jaar bij de minister meldde. Die liet accountantsbureau Deloitte & Touche ernaar kijken. Dit concludeerde dat er inderdaad problemen optraden.
Waarom heeft Plasterk dat rapport niet openbaar gemaakt zodra hij het binnen had? Hij wilde eerst de handtekeningen van alle universiteiten onder een akkoord waarmee hij het probleem gaat oplossen. Nu hij die handtekeningen heeft, kan de Kamer het rapport krijgen. Dit ontlokte VVD’er Halbe Zijlstra de verzuchting: “Hoeveel ligt er nog bij de minister op het bureau dat hij de Kamer al had moeten toesturen?”
Eigenlijk vond Plasterk het bedrag gering: het was slechts één procent van wat er in die jaren aan onderzoek en onderwijs aan de universiteiten is uitgegeven. Zulke ‘frictiekosten’ waren bovendien voorzien bij de invoering van het nieuwe stelsel. GroenLinks zei dat de minister het bedrag niet moest bagatelliseren: “Het gaat niet om een broodje haring.”
Waar de minister het geld vandaan haalt, is nog niet bekend. Hij verzekerde de Kamer dat het gewoon op de begroting zou passen. D66 vroeg nog naar de misgelopen rente, maar volgens Plasterk is die in de bedragen inbegrepen. “Wat ik er persoonlijk van leer”, zei hij, “is dat een nieuw stelsel nooit helemaal zonder extra kosten kan worden ingevoerd.”
HOP, Bas Belleman
