Natuur
Zeehavens liggen aan zee. En zeehavens die niet aan zee liggen, verschuiven richting zee. Dit is een eeuwenoude ontwikkeling. Vlak na Christus verplaatsten de Romeinen hun zeehaven al stroomafwaarts langs de Tiber naar Ostia. Tot ook die haven verzandde. Florence verplaatste zijn haven stroomafwaarts lang de Arno naar Livorno. Sevilla, eens de thuisbasis van de Spaanse zilvervloot, verplaatste zijn haven stroomafwaarts langs de Guadalquivir naar Cádiz En Bremen's antwoord op de verzanding van de Weser luidde Bremerhaven. Uitbaggeren was voorbehouden aan over het paard getilde stijfkoppen.
Dit natuurlijke proces zien we nog steeds. Lissabon, Bristol, Londen en Rotterdam ontwikkelen grote moderne havens stroomafwaarts langs de Taag, Avon, Theems en Nieuwe Waterweg. Hun oude stadshavens worden herontwikkeld tot nieuwe centra van huisvesting en cultuur. Hedendaagse glorie.
Antwerpen is de grootste zeehaven die niet aan zee ligt. De grootste ter wereld. Dit is niet iets om trots op te zijn. Niet als Belg en niet als Nederlander. In een waarlijk verenigd Europa zonder binnengrenzen, dus ook niet in de hoofden van de bestuurders, was dit nooit gebeurd. Daar zou de natuurlijke ontwikkeling haar beloop hebben gehad. Dan was de Westerschelde al in geen honderd jaar meer uitgebaggerd. Dan werd er niet misselijkmakend geouwehoerd over ontpoldering. Nee, normaal gesproken had de haven van Antwerpen al lang ten westen van Breskens gelegen. Direct aan de Noordzee. Welke stijfkoppen hebben dat verhinderd?
