Eigen groep vanaf dag één

Uitgelaten en verrast was Katia Bertoldi (31), UD in de CTW-vakgroep Multi Scale Mechanics, toen ze zes maanden geleden hoorde dat ze een baan als assistant professor aan Harvard University kreeg aangeboden. Ze raakte ook in verwarring. `Het gooit je leven overhoop. Je hebt iets in je hoofd. Het was de bedoeling hier in Twente langer te blijven wonen. Mijn man en ik hadden net een huis gekocht.'

`Je wilt niet alleen je baan, maar ook je leven optimaliseren', beschrijft Bertoldi het proces dat volgde. Ze nam niet direct de beslissing maar maakte een gedegen afweging waar zij en haar man, eveneens Italiaan en werkzaam bij UT-spinoff Xsens, het gelukkigst zouden worden. Bertoldi - afkomstig uit de Italiaanse Alpen en fervent skister - had ook een aanbod uit Lausanne. Aantrekkelijk, want dicht bij huis en in een prachtige regio voor iemand die haast met de skilatten onder werd geboren.

`Harvard lijkt het beste voor ons beiden. Voor jonge mensen is het van cruciaal belang in een stimulerende omgeving te zitten. Boston is dynamisch en wetenschappelijk top. Er zijn daar veel grote universiteiten op een klein oppervlak. Dat maakt dit een unieke kans', aldus Bertoldi. Haar ogen twinkelen. Ze zag het aanbod als een bevestiging van haar goede werk. Bescheiden: `Het is fijn dat anderen zeggen dat je niet slecht bezig bent.'

Bertoldi krijgt een contract als assistant professor. Ze gaat een groep runnen met eigen PhD's en postdocs. Met drie à vier man wil ze beginnen en dan ziet ze wel hoe de groep verder groeit. In haar onderzoek zal ze zich, net als nu, toeleggen op nieuwe materialen met microstructuren. `Na zes jaar word ik beoordeeld op mijn research en teaching. Als ik goed genoeg ben, word ik full professor.'

`Het is een geweldig vooruitzicht, maar het vraagt ook heel wat van je', bekent de Italiaanse. `Aan de UT ben ik beschermd, word bijna nergens op afgerekend. Daar krijg ik de volle verantwoordelijkheid voor een eigen groep. Ik zal zelf geld moeten zien binnen te halen.' Het schrikt haar niet af. `Ik ben me er terdege van bewust dat het mis kan gaan. Ieder mens heeft zijn grenzen. Als ik na zes jaar faal, dan ben ik gewoon niet goed genoeg geweest. Dan kan ik nog steeds een gelukkig leven leiden, hoor.'

Deze sprong in haar nog jonge carrière betekent wel dat Bertoldi afstand zal moeten doen van haar Veni-subsidie. `Daarvoor moet je driekwart van je onderzoek aan een Nederlandse instelling doen. No chance dat me dat gaat lukken. Ik vind het jammer natuurlijk, maar daar kom ik wel weer overheen.' Moeilijker is het om afscheid te nemen van Twente. `We raken net een beetje geïntegreerd, we maken hier vrienden. En het valt niet mee om nu ons huis te verkopen. Dat zijn de schaduwzijden van deze job.'

Aan de UT werkte ze slechts anderhalf jaar. Ze kwam hier in juni 2008 na een postdoc aan het MIT (Massachusetts Institute of Technology, red.), eveneens in Boston. Aan de faculteit CTW kreeg ze als eerste een tenure track. `Die verschilt enorm van de Amerikaanse tenure tracks. Hier zou het zes jaar duren voor ik UHD word. En dan duurt het misschien nog eens vijf jaar voor je een eigen groep leidt. In de VS doe je dat vanaf dag één. Als je mij vraagt of Nederlandse universiteiten hun jonge talenten meer verantwoordelijkheden moeten bieden, dan zeg ik zeker ja. Jonge mensen hebben daar behoefte aan.'

Die verantwoordelijkheid voor een eigen groep maakt haar baan in Harvard zo aantrekkelijk. Bertoldi: `Je bouwt een klein huis op, met een tuintje. Na zes jaar zie je of het een mooi huis is geworden of dat je er een rotzooitje van hebt gemaakt. Ja, dat maakt deze stap ook tot een zeker risico. Ik stort mezelf in de golven en moet maar zien of ik kan zwemmen. Dat hoort erbij, het is part of the game.'