Honorary Doctorates

Molly Stevens: ‘Het voelt alsof ik nog maar net ben begonnen’

| Maaike Platvoet

‘Tijd’ is belangrijk voor Molly Stevens, hoogleraar bionanowetenschappen aan de Universiteit van Oxford. Voor haar excellente interdisciplinaire wetenschappelijke werk met toepassingen in de zorg en haar status als rolmodel voor vrouwelijke en jonge wetenschappers ontvangt ze een eredoctoraat van de Universiteit Twente.

Vier interviews

De UT reikt tijdens de 65e dies natalis op vrijdag 27 november vier eredoctoraten uit. De redactie van U-Today heeft alle eredoctoren geïnterviewd en publiceert de komende weken deze verhalen. De derde aflevering is met Molly Stevens, hoogleraar bionanowetenschappen aan de Universiteit van Oxford. 

Het is een vrijdagochtend in september, even na half elf in het Kavli Instituut van Oxford University. Dit instituut behoort tot een wereldwijd netwerk van onderzoekscentra, opgericht door de Amerikaanse Kavli Foundation ter bevordering van wetenschap op topniveau. Het is ook de basis van ‘The Stevens Group’ van professor Dame Molly Stevens. Hier werkt ze met een grote groep enthousiaste onderzoekers – voornamelijk masterstudenten, PhD’s en postdocs – aan multidisciplinaire vraagstukken op het gebied van gezondheidstechnologie.  

Humanity 

Wat Molly Stevens bijzonder maakt als hoogleraar en leidinggevende? Alessandra Lo Fiego, Scientific Programme and Collaboration manager – die het UT-bezoek ontvangt – hoeft niet lang na te denken over een antwoord. ‘Humanity’, zegt ze resoluut. ‘Molly is sociaal, vriendelijk en biedt altijd een luisterend oor voor haar mensen. Ze is er voor je.’ 

Lo Fiego geeft tekst en uitleg over het team en het instituut. Stevens zelf zit namelijk nog met een kandidaat-postdoc in een sollicitatiegesprek. Dus volgt eerst een rondleiding door het laboratorium. Daar vertelt de van oorsprong Spaanse promovendus Cecilia Gallego Rubio met veel enthousiasme over haar onderzoek naar de toepassing van nanomaterialen voor de ontwikkeling van nieuwe diagnostische zorghulpmiddelen. Ze laat verschillende apparatuur zien, waarmee ze DNA-onderzoek doet. ‘Maar dit is jullie vast ook bekend aan de Universiteit Twente, al die labs zien er hetzelfde uit toch?’ 

Tijd is kostbaar 

Eredoctor Stevens is inmiddels klaar voor het gesprek, zo komt het seintje door op de telefoon van haar PhD-student. Hoelang gaat het interview duren, wil Stevens weten. Een uur? Het kan vast ook in 45 minuten, denkt ze zelf. Al snel wordt duidelijk dat tijd kostbaar is voor de gelauwerde professor. Elke minuut wordt nuttig besteed. Aan haar wetenschappelijk werk, haar team én haar familie. Daarover straks meer. 

Dit eredoctoraat van de Universiteit Twente is voor Molly Stevens het eerste doctoraat dat ze ontvangt van een buitenlandse instelling. Twee keer eerder ontving ze de prestigieuze universitaire onderscheiding, van de Universiteit van Bath en eentje van Nottingham. 

Wat betekent dit eredoctoraat van de Universiteit Twente voor u? 

‘Het kwam voor mij out of the blue. En toen ik ontdekte dat jullie universiteit deze onderscheiding maar eens per vijf jaar uitreikt, maakte het dat extra bijzonder. Ik moet even de juiste woorden vinden, want not worthy is niet de juiste omschrijving… Hoewel ik de onderscheiding ontvang, verdient mijn hele team dit, vind ik. Het is in ieder geval heel speciaal om dit eredoctoraat te mogen ontvangen voor hen.’ 

Was u al bekend met de Universiteit Twente? 

‘Natuurlijk! De UT staat ongelofelijk goed bekend om de kwaliteit van haar onderzoek. Ik ontmoette de afgelopen jaren verschillende academici van jullie universiteit. En ik heb het geprobeerd uit te zoeken, maar als ik het mij goed herinner, gaf ik jaren geleden een seminar op de campus. En nu ga ik dus in november terug voor de uitreiking. Dit biedt mij een goede kans om te zien waar de UT zich op focust qua onderzoek. En ik hoop dat ik veel mensen daarover kan ontmoeten, ik ben ieder geval erg benieuwd en zie uit naar dit bezoek.’ 

Kunt u uitleggen waar uw wetenschappelijke werk zich op richt? 

‘The Stevens Group is een behoorlijk grote groep. De structuur is collegiaal, dus al deze mensen werken met elkaar samen aan projecten. De manier waarop wij een project ontwikkelen, is multidisciplinair. Hier werken bijvoorbeeld een ingenieur, een fysicus, een chemicus, een datawetenschapper en een celbioloog samen aan hetzelfde project. Ik ben daarbij vooral geïnteresseerd hoe we biomateriaalplatformen kunnen ontwikkelen, voor verschillende toepassingen. Bijvoorbeeld voor regeneratieve medicijnen of voor biosensorapplicaties. Bovenal wil ik de werking van mechanismes op nanoniveau begrijpen om zo betere biomaterialen te kunnen ontwikkelen.’ 

Wat fascineert u zo aan moleculair onderzoek op nanoniveau? 

‘Het is gewoon geweldig! Als je dit weet te doorgronden, dan begrijp je hoe dingen werken in de wereld. Maar de focus moet niet alleen op fundamenteel vlak liggen. Ik wil innovatief onderzoek doen dat mensen verder helpt. Naast het feit dat onze groep ongewoon sterk is op het gebied van dat fundamentele onderzoek, zijn we dat ook in het maken van de vertaalslag. Dat doen we door de innovatie uit het lab te halen, en bijvoorbeeld in spin-off-bedrijven verder te ontwikkelen. We denken altijd na over hoe een bepaalde innovatie naar de maatschappij kunnen halen. Dat we met ons team beide kunnen, is iets waar ik heel gelukkig van word. Het is intellectueel uitdagend werk, maar we betekenen ook daadwerkelijk iets voor de samenleving.’ 

Is dat uw belangrijkste drijfveer, iets kunnen betekenen voor de samenleving? 

‘Ik wil absoluut mensen helpen, want ik ben me ervan bewust hoe bevoorrecht en gelukkig ik ben als onderzoeker en als mens. En ik besef dat niet iedereen zo gelukkig, zo bevoorrecht of zo gezond is en dat niet iedereen goed ondersteund wordt door onze gezondheidssystemen. Een van mijn grote drijfveren is daarom om na te denken over hoe we wetenschap inzetten om de samenleving duurzamer en gelijkwaardiger te maken. Ik vind het ontzettend belangrijk om mensen in de lage- en middeninkomens verder te helpen met technologie en innovatie.’ 

U werkt aan geavanceerde biosensoren en regeneratieve therapieën. Hoe ziet u de rol van dit soort innovaties in het ziekenhuis van de toekomst? 

‘Vooral het vroegtijdig opsporen van ziektes is iets waar we steeds beter in worden door onze technologie in apparatuur. Maar denk ook aan wearable technologies en advanced materials, daar liggen veel kansen voor het verbeteren van de gezondheidszorg. 

Daarnaast is de samenwerking met AI erg interessant. Hoe meer fysiologische data we verzamelen, hoe interessanter het wordt. Ik zie al veel voorbeelden van AI-gebruik bij medical imaging. Zo kunnen tumoren nog eerder worden opgespoord. Maar ook bij het opsporen van oogziektes en tal van andere aandoeningen wordt AI ingezet. En dit is nog maar het topje van de ijsberg.’  

Welke kansen ziet u voor Twente om hierin een onderscheidende internationale positie op te bouwen? 

‘Om die vraag goed te beantwoorden, zou ik mij eerst beter en uitgebreider moeten verdiepen in het onderzoek van jullie universiteit. Ik hoop er in ieder geval straks in november meer over te horen.’ 

Wat was tot dusver een grote doorbraak binnen uw onderzoek, waarmee u mensen verder hielp? 

‘Mijn team slaagde erin biomaterialen te ontwikkelen die functioneren als een soort 'steiger' waar menselijke stamcellen op kunnen groeien. Hierdoor werd het mogelijk om in het laboratorium levend botweefsel en kunstmatig hartspierweefsel te kweken, en om gels te ontwikkelen die de genezing bevorderen en littekenvorming in het lichaam verminderen. In de toekomst zou deze technologie kunnen helpen bij de behandeling van aandoeningen zoals fibrose en bij het herstel na operaties. Een andere grote doorbraak is het gebruik van nanodeeltjes die van kleur veranderen zodra ze in aanraking komen met microscopisch kleine hoeveelheden van specifieke enzymen. Hiermee kunnen we ziektes zoals kanker en infectieziekten in een veel eerder stadium ontdekken dan met traditionele testen. Mooie doorbraken en er is veel werk verzet, maar er is nog ontzettend veel onderzoek te doen. Het voelt alsof ik nog maar net ben begonnen.’ 

Toch was u ooit de jongste hoogleraar? 

‘Dat was tijdens mijn benoeming op het Imperial College Londen. Ik was toen 34 jaar oud en had net een tweeling, een jongen en een meisje. En later nog een zoon. Het was overigens nooit een issue voor mij, of ik kinderen wilde. Ik wist dat ik graag moeder wilde worden, ongeacht mijn loopbaan. Het was ook nooit zo dat ik ambitie had voor een bepaald carrièrepad, ik heb wél de ambitie om te doen wat ik belangrijk vind. Ik word namelijk niet gedreven door titels. Wel had ik altijd een doel voor ogen. En dat doel werd alleen maar duidelijker toen ik mijn kinderen kreeg. Door hen leef ik erg bewust, omdat ik besef hoe beperkt de tijd is die ik heb in dit leven. Daarom werk en leef ik zo efficiënt mogelijk en ben ik waakzaam voor zaken die van mijn werk afleiden en veel van mijn tijd vergen. Hoe? Ik werk erg geconcentreerd en heb veel focus. Als ik aan het werk ben, ben ik echt aan het werk. En als ik met mijn familie ben, dan ben ik er voor hen. Tijd is gewoon ontzettend waardevol.’ 

Waar komt dat urgentiegevoel vandaan, denkt u? 

‘Ik was in Afrika om voor ons onderzoek een aantal ziekenhuizen te bezoeken. Toen ik daarvan terugkeerde naar Engeland was ik des te gemotiveerder om innovatieve technologieën te ontwikkelen voor een hele grote groep mensen. Ik realiseer me dat we met ons briljante team belangrijk werk moeten doen, omdat wij het verschil kunnen maken voor de mensen daar. Er is daar zo ontzettend veel behoefte aan betere zorgtechnologie. Toen ik jong was en voor langere tijd door Zuidoost-Azië en Nepal reisde, zag ik dat al. Eenmaal terug van die reizen, wist ik nog niet hoe, maar wel dat ik een rol wilde spelen in het verbeteren van de levens van mensen. En voor de kwetsbare samenleving van betekenis wilde zijn. De wetenschap zie ik als het ultieme mechanisme om daarvoor in te zetten.’ 

Hoe ziet een gemiddelde dag er voor u uit? 

‘Ik werk hard, maar ben ook heel sociaal. We hebben vaak vrienden over de vloer. En ik hou ervan om buiten te zijn. In de natuur kan ik mijn batterij opladen. Dat doe ik ook vaak met collega’s, dan houden we gewoon onze teamvergadering in het park. Als we niet naar data hoeven te kijken op een scherm, waarom zouden we dan binnen moeten zitten? We huren ook regelmatig met onze groep een huis ergens in de natuur, onder de noemer ‘group retreat’. Wacht, ik laat je een video zien van onze laatste bijeenkomst. We hiken samen, koken, lachen en praten veel. Ik wil mijn team holistisch ondersteunen en heb aandacht voor het individu. Want al die individuen samen maken dat fantastische team.’ 

Hoe weet u de juiste personen aan te trekken? Er zijn vast heel veel getalenteerde onderzoekers die in de Stevens Group willen werken? 

‘Het is belangrijk voor mij dat mensen hun hart op de juiste plek hebben. Daar heb ik een extra sensor voor denk ik. Natuurlijk vraag ik referenties op, voer sollicitatiegesprekken en laat ik kandidaten kennismaken met mijn team. Zoals net nog, met een potentiële postdoc. Hier draait het om samenwerken, dus als je een solistische wetenschapper bent, dan zit je bij ons niet goed. Maar onze groep werkt heel goed voor mensen met een extreem hoge wetenschappelijke excellentie die gericht zijn op samenwerking. Dan pas je echt bij onze wetenschapsfamilie.’ 

Hoe was u zelf als student? 

‘Op de middelbare school was ik erg verlegen, maar op de universiteit kroop ik uit mijn schulp en kreeg meer zelfvertrouwen Als bachelorstudent ging ik niet zo vaak naar colleges als die ’s ochtends plaatsvonden, omdat ik vaak tot laat aan het dansen was. Ik had brede interesses, vond de lesstof superinteressant, kreeg de stof snel onder de knie en haalde gelukkig hoge cijfers. Dus ik besteedde veel van mijn vrije tijd aan sociale contacten. Mijn houding ten opzichte van studeren veranderde toen ik promovendus werd; toen ging ik pas echt hard werken. Als onderzoeker ontdekte ik dat hoe meer je ergens in investeert, hoe meer je eruit haalt en hoe meer je bereikt. Als postdoc aan het MIT in Boston behoorde ik tot de hardwerkendste onderzoekers van de groep. Er was zoveel te leren en zoveel te ontdekken, en ik was gefascineerd door onderzoek. Ik ging wel vaak uiteten met vrienden en collega’s, maar daarna meteen weer terug naar het lab.’ 

Wat heeft u vooral gevormd gedurende uw carrière? 

‘Nou, we worden voortdurend gevormd. Ik genoot van mijn tijd als bachelorstudent farmacie. In het Verenigd Koninkrijk komt er na de middelbare school een moment waarop je je moet specialiseren. Dat vond ik moeilijk vanwege mijn brede interesses. Ik groeide tweetalig op met Frans en Engels, dus ik hield altijd van talen en kan ze – net als veel tweetalige mensen – snel leren. Maar ik vond het ook moeilijk om een prachtig vak als aardrijkskunde op te geven. Ik was blij dat farmacie een brede opleiding was, waarbij je naast fysiologie en andere interessante onderwerpen ook chemische synthese kon leren. Mijn promotie- en postdocjaren vormden me vervolgens als onderzoeker. Mijn promotoren gaven me veel vrijheid, wat ik erg op prijs stelde. En als postdoc kon ik me in een internationale omgeving verder verdiepen in de wetenschap. Dankzij die vrijheid en dankzij promotoren die in me geloofden en me steunden, leerde ik dat ik dingen op mijn manier kon doen.’ 

Thuis 

Het is ruim een uur verder. Hoog tijd om af te ronden. Professor Stevens wil nog een foto laten zien van haar hele team, die op haar werkkamer hangt: een vrolijke plaat van een grote groep mensen ergens in de natuur. En dan: ‘Ik kom echt heel graag naar Twente in november, hoor. Maar het liefst vlieg ik zo min mogelijk voor mijn werk en ben zo min mogelijk weg van mijn groep. En ik vind het gewoon heerlijk om thuis bij mijn gezin te zijn.’ 

Stay tuned

Sign up for our weekly newsletter.