Wie vakken op papier aankan, struikelt over de verdeling: drie deadlines in dezelfde week, een projectgroep die pas op dag vier begint en een tentamen dat er ineens is.
Plannen wordt in het onderwijs behandeld als iets dat je onderweg wel oppikt. Studievaardigheden komen hooguit in de introductieweek voorbij. In een sessie van een uur en daarna niet meer, terwijl er wel op wordt gerekend dat je het kunt.
Ook leerkrachten, mentoren en schoolleiders in het basis- en mbo-onderwijs lopen tegen dezelfde muur: lesvoorbereiding, nakijkwerk, oudergesprekken en een lesrooster dat weinig ruimte toelaat. Werkdruk is in het onderwijs al jaren een hot item.
De oorzaak ligt zelden alleen in de hoeveelheid werk. Onduidelijke taakafbakening speelt mee: wie is verantwoordelijk voor welk stuk van de jaarplanning? En wat hoort er níet bij? Zonder die afbakening groeit het takenpakket vanzelf aan de randen.
Prioriteiten stellen klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk betekent het iets ongemakkelijks: bepalen wat je bewust niet doet. Een to-dolijst waarop alles even belangrijk is, is geen planning maar een inventarisatie.
Wat werkt er dan wel?
Concrete technieken zijn er genoeg en ze zijn zelden ingewikkeld. Overzichten ervan zijn vrij beschikbaar; een voorbeeld daarvan is de verzameling Beste time management tips voor uiteenlopende beroepsgroepen. De meeste adviezen daarin gaan over hetzelfde principe: eerst plannen, dan pas uitvoeren.
Eerder besteedden we op deze site aandacht aan concentratie en examenvoorbereiding, een parallel thema.
Van proactief naar privé
Het verschil tussen reactief en proactief werken is misschien wel het grootste struikelblok. Reactief werken voelt productief, want er gebeurt continu iets. Proactief werken voelt traag, tot het moment waarop blijkt dat de deadline al drie dagen eerder klaar was.
Trainingen bestaan wel degelijk. Hogescholen en universiteiten bieden studievaardigheidscursussen aan, meestal gratis voor eigen studenten via studiebegeleiding of het studentenpsychologenteam. Daarnaast zijn er commerciële trainingen en online cursussen; een aanbieder als Het effectieve werken publiceert praktische tips voor managers en kantoormedewerkers. Voor wie een formele opleiding zoekt: complete opleidingen in uitsluitend timemanagement bestaan nauwelijks, het onderwerp zit vooralsnog doorgaans als module in bredere trajecten rond persoonlijke effectiviteit of leidinggeven.
