Als hacker aan de slag bij de AIVD

Soms bevindt de informatie die nodig is voor het onderzoek van de AIVD en MIVD zich in netwerken van targets. Dan geeft de wet bevoegdheid die netwerken te hacken om inlichtingen te verzamelen. Tom werkt als Senior Operator bij de Joint SIGINT Cyber Unit (JSCU). Enkele jaren geleden begon hij bij de dienst inlichtingenofficier. Nu is hij Senior CNE Operator. ‘Ik reageerde op een vacature voor Inlichtingenofficier met een cyber-achtergrond. Die achtergrond had ik niet officieel, maar ik had genoeg gespeeld met computers en het internet dat die eis niet heel relevant meer was.’

Waarom koos je voor de AIVD?

‘Van nature wil ik het liefst alles weten, wat natuurlijk niet kan. Die drang kan ik hier mooi combineren met mijn obsessie voor alles rondom computers en internet. En dan mag ik ook nog eens daadwerkelijk hacken, binnen de grenzen van de wet natuurlijk. Topbaan!’

Wat maakt het werk dan zo leuk?

‘Bij ons mag je echt laten zien wat je allemaal kunt. En dat ook nog eens voor een mooi doel: de veiligheid van Nederland. Dat maakt ons werk uniek, uitdagend en spannend.’

Hoe is het om voor de dienst te werken?

‘We zijn een hechte club. Buiten de deuren van ons pand kun je met niemand praten over de inhoudelijke en operationele kanten van je werk, dat maakt dat we best dicht bij elkaar staan. We ondernemen ook samen activiteiten buiten werk om. Zo bouw ik met een paar collega’s aan een eigen 8-bit CPU. Totaal nutteloos, maar wel leuk om te doen.’

Tom: 'Ons team draagt een grote verantwoordelijkheid. Onze operaties vormen namelijk de basis voor belangrijke onderzoeken. Mijn werk heeft een directe impact op de veiligheid en de inlichtingenpositie van Nederland. Want soms is de beste verdediging een sterk offensief.’

De werkdag van Tom, hacker bij de AIVD:

‘Mijn dag begint in de trein naar Den Haag. Ik kan mijn werkmail niet checken, dus heb tijd om het laatste technieuws te lezen. Het informatiescherm in de trein is zwart, met de melding: Ubuntu 18.04 LTS, login:. Het systeem draait op een OS dat al sinds mei 2023 geen veiligheidsupdates meer krijgt. Ik vraag me meteen af hoe het de reisinformatie binnenkrijgt. Is er een verbinding naar het internet? Kun je een trein nmappen? Met welke systemen kan het allemaal communiceren? Is er een pad van hier naar de “Wifi in de trein”?

Niet dat ik deze trein wil hacken, verre van. Mijn brein gaat automatisch aan met dit soort vragen. De drive om computersystemen beter te begrijpen dan hun ontwerper, zit er bij mij diep ingesleten. Dit is waar mijn hele professionele leven om draait: waar zitten de gaten die niemand nog gezien heeft? Ik kom aan op kantoor. Tijd voor een grote kop koffie. Vandaag heb ik veel tijd voor operationeel werk.

Vorige week heeft mijn collega succes gehad. Op een waarschijnlijk vergeten server, achter een obscure domeinnaam, draait een webapp van ons target, die daar niet meer zou mogen zijn in 2026. Het zoeken, vinden en het maken van een plan heeft maanden geduurd. Het kostte mijn collega slechts vijf minuten om de box te poppen. Een goede voorbereiding is key. De ochtend erna was opstaan wat zwaar; iets te goed geborreld.

Vandaag is het aan mij. Nu we een fragiele foothold hebben is het extra belangrijk dat we niet gevonden worden. Het liefst zijn we onzichtbaar, maar dat is helaas onmogelijk. Ik verken het netwerk zo voorzichtig mogelijk. Waar gaan we zitten? Hoe gaan we onze communicatie regelen? Dit is mijn favoriete fase van de operatie. We zijn nog helemaal blind, maar beetje bij beetje leren we meer over de omgeving. De meesten van ons zijn generalisten, we weten van een boel dingen een beetje, maar gaandeweg heeft iedereen zijn eigen specialisme gevonden. En dit is het voor mij.

Mijn bevindingen neem ik ’s middags mee naar de meeting met collega’s van het inlichtingenteam. Niet iedereen daar begrijpt alle technische details en dat hoeft ook niet. Als Senior Operator maak ik de vertaalslag en voorzie het team van de juiste kerninformatie, zodat zij hun strategie waar nodig kunnen bijsturen.

Iedereen was natuurlijk mega-enthousiast. Er werden de grootste plannen geopperd om allerlei gegevens binnen te halen. Helaas moest ik op de rem gaan staan. Daar zijn we nog niet klaar voor. Eerst onze CNEstrategie vaststellen, daarna kunnen we gaan nadenken over collectie van inlichtingenmateriaal.

In de trein terug zit ik in een coupé met een werkende informatiedisplay. “Aankomsttijd: 18:30+5”. Bijna thuis.’