Het moet duidelijk zijn wat een diploma waard is. Daarom houden examencommissies in de gaten of afgestudeerden het vereiste eindniveau wel echt gehaald hebben. Maar lukt dat wel, nu steeds meer studenten hun essays, presentaties en afstudeerwerk door AI laten maken?
Volgens RTL zou inmiddels meer dan de helft van de masterscripties van universiteiten AI bevatten, zo meldde de nieuwszender vorige week. Nu schrijft minister Letschert aan de Tweede Kamer dat de ‘snelle ontwikkelingen op het gebied van AI en het gebruik daarvan door studenten’ het werk van examencommissies ‘des te belangrijker’ maakt.
Het probleem is alleen dat ze voor dat werk niet genoeg tijd krijgen, zo zag de Onderwijsinspectie vorig jaar al. Ze moeten niet alleen de vele fraudezaken en verzoeken om vrijstellingen en extra toetskansen behandelen, maar ook de afstudeerkwaliteit bewaken.
En daar komt het AI-probleem nog eens bovenop, constateerde de inspectie. Veel opleidingen zijn hard aan het nadenken over nieuwe vormen van onderwijs en toetsing.
Zelf meer tijd regelen
Minister Letschert vindt dat het toezicht van examencommissies beter moet. Het gaat dan om het geheel van alle toetsen van een opleiding: zijn daarmee alle eindkwalificaties van een opleiding geborgd? Volgens de inspectie kijkt een kwart van de examencommissies hier niet goed naar.
Daarom overweegt de minister om in te grijpen. Ze wil duidelijker in de wet zetten dat examencommissies de samenhang tussen alle toetsen en alle afstudeereisen moeten checken.
Dat de leden van examencommissies nu al niet genoeg tijd krijgen voor al deze taken (de leden doen dit vaak naast hun werk als docent of onderzoeker), moeten hogescholen en universiteiten zelf oplossen, schrijft Letschert.
Accreditatie: opleiding blijft centraal staan
Minister Letschert laat de Tweede Kamer ook weten dat ze de keuring van het onderwijs door accreditatieorganisatie NVAO wil aanpassen. Nu komt iedere zes jaar een panel van specialisten bij een opleiding langs om de kwaliteit ervan te controleren.
Daarbij worden onder meer het beleid van een opleiding bekeken, het functioneren van de examencommissie en het afstudeerwerk van studenten. Als de kwaliteit niet voldoet, kan een opleiding haar accreditatie verliezen. Dan mag ze geen erkende diploma’s meer uitgeven en krijgt ze ook geen geld meer van het ministerie.
Die zesjaarlijkse accreditatie is nu soms te veel een papieren exercitie, waarschuwt de minister. In plaats daarvan zouden opleidingen het proces vooral moeten zien als een kans om hun onderwijs te verbeteren.
Een eerder omstreden plan om de kwaliteitsbewaking in het hoger onderwijs goeddeels aan universiteiten en hogescholen zelf over te laten (de ‘instellingsaccreditatie’), werd door een vorige minister overboord gezet. Ook Letschert vindt dat de ‘opleidingsaccreditatie’ het uitgangspunt moet blijven, maar ze wil dus wel verbeteringen.
‘Brandweer’ en steekproeven?
De minister noemt daarbij ‘nadrukkelijk’ een paar ideeën voor het versterken van het tussentijdse toezicht op opleidingen. Want tussen de zesjaarlijkse accreditaties door kan het ook misgaan bij een opleiding en dan kunnen de NVAO noch de inspectie optreden, waarschuwde de Onderwijsinspectie dit voorjaar nog.
De minister voelt wel wat voor het idee om tussentijds ingrijpen mogelijk te maken als er aanhoudende klachten zijn over een opleiding - ook wel de ‘brandweerfunctie’ genoemd. Ook kijkt ze naar het VVD-plan om de NVAO steekproeven te laten doen bij opleidingen. Als dat werkt, kan de accreditatietermijn mogelijk van zes naar acht of tien jaar.
De Onderwijsinspectie heeft de afgelopen jaren geëxperimenteerd met onaangekondigde bezoeken in het basis- en voortgezet onderwijs. Of die onderdeel worden van het plan van Letschert moet nog blijken. Over een jaar komt ze met een uitgewerkt plan.
