Hogeschool NCOI en twaalf andere particuliere instellingen trekken aan het langste eind in een rechtszaak over het gebruik van termen als bachelor en master. De Inspectie van het Onderwijs had boetes opgelegd wegens misleiding, maar in hoger beroep ging de Raad van State daar niet in mee.
In Nederland zijn graden als bachelor en master beschermd, maar volgens de rechter is de wet niet duidelijk genoeg over de namen van opleidingen. Als je duidelijk maakt dat er geen officiële mastergraad aan vastzit, dan mag je volgens deze rechter best een ‘executive master’, ‘professional master’ of een andere zelfverzonnen term op een diploma zetten.
Al jaren probeert de Inspectie van het Onderwijs met waarschuwingen en boetes te voorkomen dat studiekiezers en werkgevers op het verkeerde been worden gezet: onderwijsaanbieders mogen niet zomaar een master- of bachelordiploma uitreiken, was de lijn.
De rechter heeft dus een streep door dat beleid gezet. Zolang je niet een erkende opleiding nadoet (bijvoorbeeld bachelor verpleegkunde) en zolang je niet met overheidserkenning schermt, verleen je volgens het vonnis ook geen beschermde graad.
Minister Letschert
Het kabinet gaat de opgelegde boetes terugbetalen, laat onderwijsminister Rianne Letschert weten. Maar wat zijn de gevolgen? ‘Ik neem de uitspraak uiterst serieus’, zegt ze in een schriftelijke reactie. ‘De wet is bedoeld om het aanzien van het hoger onderwijs te beschermen en om misleiding van studenten en werkgevers te voorkomen. Dit is en blijft van belang.’
Ook gaat ze in overleg met de inspectie bekijken ‘of er normen in de wet verduidelijkt moeten worden’. Met andere woorden, ze overweegt een wetswijziging.
Tweede Kamer
Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) heeft haar conclusies al getrokken: ‘Dit lijkt me een hele gevaarlijke verdere commercialisering van het onderwijs’, zegt ze. ‘Particuliere onderwijsinstellingen kunnen doorgaan met het uitgeven van diploma’s die misleidend overkomen.’
De rechter staat kennelijk toe dat ‘bijna identieke en daarmee bewust misleidende’ opleidingsnamen worden gebruikt, zegt ze. ‘Dit vraagt om een scherpe analyse van de minister om te bezien hoe de wet aangepast dient te worden om de graadverlening te beschermen.’
Ook regeringspartij D66 kijkt op van de uitspraak. ‘Ik vind het zeer kwalijk dat er titels kunnen worden verzonnen die voor studenten nauwelijks te onderscheiden zijn van officieel erkende mastertitels’, zegt Tweede Kamerlid Ilana Rooderkerk. ‘Studenten moeten erop kunnen vertrouwen dat een mastertitel ook daadwerkelijk staat voor een erkende opleiding en een bepaald opleidingsniveau. Als de huidige wetgeving daar onvoldoende bescherming tegen biedt, moeten we daarnaar kijken. Studenten mogen hier nooit de dupe van worden.’
Studenten
De Landelijke Studentenvakbond reageert fel. Voorzitter Evy Kras: ‘Het is belachelijk dat bachelor en master op een diploma geen beschermde termen zijn en dat mensen zomaar misleid kunnen worden. Studenten verdienen duidelijkheid.’ Ze vreest voor inflatie van titels als bachelor en master.
Kras wijst erop dat de inspectie het toch al moeilijk vond om de regels te handhaven, bijvoorbeeld als opleidingen op hun website de indruk wekken dat ze geaccrediteerd zijn maar het nergens letterlijk zeggen. ‘Dan stuurde de inspectie weer brieven aan de instellingen dat de informatie verhelderd moest worden. En nu wordt het dus nog lastiger om er iets aan te doen.’
Het Interstedelijk Studenten Overleg voorziet een wildgroei aan opleidingen die zichzelf bijvoorbeeld een master gaan noemen, zegt voorzitter Allis Richardson. ‘Studenten associëren de term master vaak met een officieel erkende opleiding. Wanneer niet-geaccrediteerde opleidingen deze term kunnen gebruiken, kan dat tot verwarring leiden.’
Inspectie reageert
In Nederland mag je pas een officiële graad toekennen (zoals bachelor of master) als de opleiding is goedgekeurd door kwaliteitsbewaker NVAO. De Inspectie van het Onderwijs trok daaruit de conclusie dat een opleiding zichzelf geen bachelor of master mag noemen als zij niet geaccrediteerd is door de NVAO.
De inspectie legde daarom boetes op aan opleidingen die in haar ogen over de schreef gingen. Nu staat dit werk dus op losse schroeven. ‘We gaan de uitspraak van de Raad van State zorgvuldig bestuderen en beoordelen wat het betekent voor ons werk’, staat in een reactie.
Ook zegt de inspectie: ‘Onze taak is om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen en niet alleen studenten, maar ook werkgevers te beschermen tegen misleidende informatie wat betreft diploma’s. Een betrouwbaar onderwijsstelsel is essentieel voor het aanzien van het hoger onderwijs in zijn geheel.’ De inspectie gaat in gesprek met de minister over aanscherping van de wet, ‘zodat wij onze toezichthoudende taak effectief kunnen blijven uitvoeren.’
Universiteiten en hogescholen
De koepelvereniging van publiek gefinancierde universiteiten, UNL, wil vooropstellen ‘dat er altijd duidelijkheid moet zijn over de kwaliteit en de status van een opleiding en de graad die daaraan verbonden is’.
De universiteitenvereniging gaat de uitspraak bestuderen, maar zegt alvast: ‘Het Nederlandse hoger onderwijs is van hoge kwaliteit en geniet nationaal en internationaal een sterke reputatie. Het is van belang om die kwaliteit en het vertrouwen daarin goed te bewaken.’
De Vereniging Hogescholen volgt diezelfde lijn. ‘Het is belangrijk dat studenten, afgestudeerden, instellingen, organisaties, bedrijven en onderwijsinstellingen er allemaal op kunnen vertrouwen dat duidelijk is wat de kwaliteit en officiële status van een opleiding zijn en welke graad daarbij hoort’, staat in een reactie.
Hogeschool NCOI
Vooralsnog lijkt de particuliere onderwijsaanbieder NCOI de enige die tevreden is met de uitspraak van de rechter. In een persbericht staat: ‘De afgegeven diploma’s waren correct en wekten niet de indruk dat een graad was verleend. Op diploma’s van een geaccrediteerde masteropleiding van NCOI wordt expliciet vermeld dat daarmee een mastergraad is behaald. Dat stond niet op de diploma’s waar deze procedure over ging.’ Terwijl het woord ‘master’ dus wel in de naam van de opleidingen en op de diploma’s stond.
Gaan NCOI en de andere aanbieders nu nog meer van zulke opleidingen aanbieden? Het zou kunnen. In het persbericht staat: ‘Voor NCOI is de uitspraak ook van betekenis voor de verdere ontwikkeling van flexibel onderwijs in Nederland.’
