Met name aan de randen van Nederland trekken mbo-instellingen steeds minder studenten, waardoor het onderwijsaanbod dreigt te verschralen en de tekorten op de arbeidsmarkt in die regio’s zullen oplopen. De oplossingen voor het mbo, die het kabinet dinsdag presenteerde, werpen hun schaduw vooruit naar het hoger onderwijs, waar dezelfde problemen spelen.
Het kabinet gaat de financiering van het mbo op allerlei manieren aanpassen, maar onder de streep komt het hierop neer: op een totaalbudget van ruim 5 miljard euro verschuift er naar schatting 66 miljoen euro naar de randen van het land.
Drie mbo-instellingen krijgen op termijn 4 procent minder bekostiging. Bij andere instellingen die moeten inleveren gaat het gemiddeld om anderhalf procent. Er komt een overgangsperiode van vier jaar.
Regio’s
Het geld gaat naar regio’s waar het aantal studenten afneemt. Dat zijn de provincies Friesland, Groningen, Drenthe, Zeeland en Limburg plus de Achterhoek, Twente en het noorden van Noord-Holland. Het plan wordt gesteund door de MBO Raad, de koepelvereniging van mbo-instellingen.
De krimp van het aantal studenten zorgde twee jaar geleden voor een conflict bij de Vereniging Hogescholen, de koepel van hbo-instellingen. Een bestuurslid stapte toen op omdat ze vond dat er te weinig solidariteit was met krimphogescholen.
Minister Letschert laat zich er niet door afschrikken. In het hoger onderwijs gaat ze na de zomer een traject starten dat ‘gelijkenissen’ vertoont met de gang van zaken in het mbo, zegt ze in een persconferentie voor onderwijsjournalisten. ‘Want ik ben daar heel erg van gecharmeerd.’
‘Wel vertrouwen in’
Ze verwacht dus ook van universiteiten en hogescholen solidariteit met instellingen in krimpregio’s en, waar nodig, steun voor een herverdeling van het budget. ‘Daar heb ik wel vertrouwen in’, zegt ze tijdens de persconferentie. ‘We gaan het zien. Ik ga natuurlijk de hele tijd de spiegel van het mbo voorhouden: kijk, het mbo kan het, dan moeten de hogescholen en universiteiten het ook kunnen.’
Hogescholen en universiteiten hebben eerder al solidariteit getoond, onderstreept de minister, toen ze een jaar geleden onderling afspraken maakten over het aantal internationale studenten. Instellingen die met krimp te maken krijgen, mogen meer internationals werven dan sommige Randstedelijke instellingen.
Wetsvoorstel
Het bijbehorende wetsvoorstel voor het mbo komt binnenkort online voor een internetconsultatie. Als de politiek ermee instemt, gaan de nieuwe bekostigingsregels per 2029 in, met een overgangsperiode van vier jaar.
Voor het hoger onderwijs kan het nog wel even langer duren. Misschien is een herziening in het hoger onderwijs ook ingewikkelder dan in het mbo, gezien het onderzoek dat deze instellingen uitvoeren en de aparte financiering die ze daarvoor ontvangen.
Maar het zal vermoedelijk toch wel gaan gebeuren. Het kabinet mikt waarschijnlijk op een herverdeling van tientallen miljoenen euro’s, net als in het mbo. In 2022 kregen vijf krimphogescholen al miljoenen om de eerste klappen op te vangen, in de aanloop naar een nieuwe financiering van het hoger onderwijs.
