Wereldwijd staat de wetenschap onder druk, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Dat is betreurenswaardig, maar het biedt ook kansen voor de Nederlandse wetenschap: misschien is dit het moment om topwetenschappers hierheen te halen, dacht het vorige kabinet.
Het ministerie van OCW en onderzoeksfinancier NWO legden 50 miljoen euro bij elkaar voor het Tulp Fonds. Dit fonds mikt niet speciaal op de VS, maar richt zich in het algemeen op wetenschappers die naar Nederland willen komen – misschien omdat ze hier meer vrijheid krijgen dan in het land waar ze nu werken.
Toch komen 29 van de 34 kandidaten uit de VS, bijvoorbeeld van universiteiten als Harvard, Stanford, Colombia en Yale. Of ze komen van federale onderzoeksinstituten als het National Cancer Institute. Het gaat niet alleen om Amerikanen, meldt NWO, maar ook om Europeanen die terugkeren.
Criterium
Andere onderzoekers komen uit Israël, Turkije en Singapore hierheen. Er komt bovendien iemand uit het Verenigd Koninkrijk. Dat is misschien geen land waar de academische vrijheid in het geding is, maar dat is bij de toekenningen geen criterium geweest, legt een woordvoerder van NWO uit. De kandidaten moesten alleen buiten de Europese Economische Ruimte en Zwitserland werkzaam zijn en sinds de Brexit valt het VK daar inderdaad buiten.
'De komst van deze wetenschappers is goed nieuws voor Nederland', zegt minister Rianne Letschert in een persbericht. 'Dit heeft echt impact. Elke topwetenschapper extra betekent toegang tot nieuwe kennis, netwerken en nieuw perspectief voor huidige onderzoekers in ons land.'
De onderzoekers moesten werkzaam zijn 'op terreinen die van evident belang zijn voor Nederland', schreef toenmalig minister Eppo Bruins bij de oprichting. De uitgekozen kandidaten doen onder meer onderzoek op het gebied van vaccins, kernenergie, kanker, alzheimer, mentale gezondheid, klimaat, voedselproductie, astrofysica en democratie.
Privacy
Een lijstje met namen en instellingen kan NWO vanwege de privacy niet geven. 'Sommigen hebben hun eigen instelling in het buitenland nog niet verteld dat ze vertrekken', zegt een woordvoerder. 'Iemand anders zei: ik wil met mijn hele gezin in Nederland zijn voordat het nieuws naar buiten komt.'
Enkele instellingen kunnen hun kandidaat al wel bekendmaken. Kelly Holley-Bockelmann komt van Vanderbilt University naar het Nederlandse instituut SRON om haar onderzoek naar zwaartekrachtgolven voort te zetten, waarvoor ze ook samenwerkt met wetenschappers van de NASA.
De onderzoekers komen op voordracht van Nederlandse universiteiten, hogescholen en andere kennisinstellingen hierheen. Ze moeten in hun vakgebied tot de wereldtop behoren. Per onderzoeker ontvangt de instelling maximaal een miljoen euro voor vijf jaar. In 2027 volgen nog meer toekenningen van het Tulp Fonds.
