Het welzijn van studenten kreeg een knak in de coronacrisis. Ze mochten niet naar de campus en ook niet naar het café. Verenigingen konden weinig doen. Was dat nu hun studietijd?
Afgelopen maandag verscheen oud-onderwijsminister Ingrid van Engelshoven voor een parlementaire enquêtecommissie die lessen wil trekken uit de coronacrisis. Maar Van Engelshoven gaf niet mee. Ze wist geen details meer en bleef hetzelfde riedeltje herhalen: fraai was het niet, maar we konden weinig anders.
De commissie maakte geen scherpe indruk. Alleen al de eerste vraag: ‘Wat is uw visie als onderwijsminister op onderwijs?’ Van Engelshoven schoot bijna in de lach: ‘Dat is wel een hele brede vraag.’ Het leidde nergens toe.
Omstreden kwesties
Opvallend was dat de meest omstreden kwesties in de coronacrisis nauwelijks ter sprake kwamen. Hogescholen en universiteiten reageerden zeer traag op de komst van het virus. Zelfs toen corona in Italië om zich heen greep, wilden ze nog niet over een uitbraak in Nederland nadenken. Pas toen het zover was, werden alle zeilen bijgezet. Het kwam niet ter sprake tijdens de hoorzitting.
Of neem de gratis zelftests die het kabinet voor het hoger onderwijs aanschafte. Die kostten honderden miljoenen euro’s en je kon na een proef zien aankomen dat die vrijwillige tests niet zouden helpen. Van Engelshoven heeft dat later ook erkend. Maar in het verhoor stipte ze de zelftests aan als een voorbeeld van goed overleg met de instellingen.
Privacy en camera’s
Opvallend was destijds ook de omgang met de privacy van studenten. Bij online tentamens gebruikten de onderwijsinstellingen ‘proctoring’, oftewel camera’s en toezichtsoftware op de laptops van studenten. Van Engelshoven: ‘Studenten vonden het vaak een buitengewoon grote inbreuk op hun privacy, als ze de camera aan moesten houden en hun kamer moesten laten zien. Daar kan ik me alles bij voorstellen dat je dat vindt.’
Maar ja, de instellingen wilden ook de kwaliteit van de examens bewaken, voegde ze eraan toe, en dat snapte ze ook. ‘Daar moet je het even met elkaar goed over hebben’, zei ze tegen de coronacommissie, ‘maar uiteindelijk lukte het altijd om met elkaar op één lijn te komen.’
Op één lijn? Daar zullen medezeggenschappers anders over denken. Zij kregen geen inspraak op de inzet van proctoring. De gemoederen liepen hoog op bij studenten. Van Engelshoven vond destijds dat ze niet zo moeilijk moesten doen. ‘In deze tijd moet iedereen soms dingen accepteren die we minder prettig vinden’, zei ze toen. Het leidde zelfs tot rechtszaken, maar de parlementaire commissie stelde daar geen vragen over.
Welzijn
En het welzijn van studenten? Al in oktober 2020, een half jaar na de start van de crisis, protesteerden studenten op het Museumplein in Amsterdam, keurig op anderhalve meter van elkaar. Ze eisten meer les en meer creatieve oplossingen.
Van Engelshoven zegt achteraf dat haar ministerie meer ‘aan de voorkant’ had moeten meedenken, zodat je de kennis en kunde van de onderwijsinstellingen kunt gebruiken voor maatwerk. Dat is niet gebeurd en ze wekte niet de indruk – destijds niet, maar ook in het verhoor niet – dat ze daar grote problemen mee had.
QR-codes
In de crisis is zelfs overwogen of het onderwijs niet open kon met een coronatoegangsbewijs: dan zouden alleen gevaccineerde studenten met een QR-code de campus op mogen. Van Engelshoven begon er zelf over tijdens het verhoor.
Vraag van de commissie: ‘Heeft u dat serieus overwogen?’ Ja, was het antwoord. Er was zelfs al – maar kennelijk wist de commissie dit niet – een algemene maatregel van bestuur naar de Tweede Kamer gestuurd om die toegangsbewijzen in het hoger onderwijs mogelijk te maken.
Blij zou ze er niet mee zijn. Ze noemde het ‘een heel zware maatregel’, want ‘dat betekent ook dat je het moeilijker maakt voor mensen die geen coronatoegangsbewijs wilden of konden halen.’ En toen begon de commissie alweer ergens anders over.
