Er zijn ruim een miljoen mensen die bij studiefinancier DUO een schuld moeten aflossen. Als ze dat niet doen, krijgen ze een deurwaarder op hun dak. Tenminste, als DUO weet waar deze mensen wonen.Oud-studenten kunnen naar het
buitenland verhuizen en uit het zicht verdwijnen. Na een tijdje vervalt dan de schuld. Het kabinet baalt daarvan en wil het voor DUO makkelijker maken om zulke mensen op te sporen.
Vorig jaar waren zo’n 21 duizend oud-studenten onbereikbaar, staat in de toelichting bij een conceptwetsvoorstel over de studiefinanciering. Dat is ongeveer één op de vijftig. Hierdoor kon 170 miljoen euro niet geïncasseerd worden.
Hoger bedrag
Dit bedrag is hoger dan voorheen en het kabinet verwacht dat het de komende jaren gaat oplopen. In 2018 bedroeg de schade – voor ongeveer evenveel oud-studenten – nog maar 76 miljoen euro.
Het is misschien niet altijd opzet. Sommige oud-studenten vergeten hun adres door te geven of denken dat het vanzelf goed komt als ze zich inschrijven in hun nieuwe woonplaats. Maar als het misgaat, hebben ze een betalingsachterstand en dan komen er extra kosten bovenop. 'Deze invorderingskosten blijven oplopen naarmate de achterstallige schuld toeneemt', schrijft het kabinet. 'Het is dan ook zowel in het belang van de debiteur als van de overheid dat debiteuren te allen tijde bereikbaar zijn.'
Het kabinet wil studenten en oud-studenten daarom verplichten om bereikbaar te zijn per email, telefoon en post. Binnen Nederland gaat dit vrijwel vanzelf, dankzij de registratie van inwoners bij hun gemeente. Maar in het buitenland ligt dat anders.
Als oud-studenten bijvoorbeeld op wereldreis zijn of veel verhuizen, dan mogen ze straks ook een contactpersoon doorgeven, zoals een vriend of familielid. Ze blijven wel zelf verantwoordelijk.
Termijn van tien jaar
Tegelijkertijd wil het kabinet de verjaringstermijn van zulke vorderingen verlengen van vijf naar tien jaar. De toelichting: 'Dit voorkomt dat een debiteur slechts een klein deel van zijn of haar studieschuld terugbetaalt, simpelweg omdat hij of zij in het buitenland verblijft en daardoor niet te bereiken is voor DUO.'
Daarnaast moet DUO, volgens het wetsvoorstel, deze studenten beter kunnen opsporen in het buitenland. Daartoe moet de dienst gegevens kunnen uitwisselen met andere landen. Stel, een oud-student woont in België of Duitsland, dan moet DUO de mogelijkheid krijgen om bij de lokale autoriteiten de contactgegevens van deze oud-student op te vragen. Nu mag dat niet zomaar.
'De verwachting is dat het aantal landen waarmee gegevens worden uitgewisseld zal groeien', schrijft het kabinet. En dan zullen de autoriteiten van andere landen ook gegevens bij DUO gaan opvragen.
Paspoort
Het uitwisselen van gegevens is volgens het kabinet minder ingrijpend dan het enige middel dat DUO op dit moment heeft: de zogeheten paspoortsignalering. 'Hiermee wordt het Nederlands reisdocument van een debiteur geweigerd of ongeldig gemaakt wanneer er sprake is van een grote studieschuld en geen terugbetaling daarvan plaatsvindt', aldus het kabinet. Dat kan soms disproportioneel zijn, staat erbij.
De uitwisseling van gegevens heeft nog een voordeel: DUO kan dan controleren of internationale studenten misschien van twee landen tegelijk studiefinanciering krijgen. Dat mag volgens de regels niet, maar dat valt nu niet te checken.
Het wetsvoorstel ligt nog niet bij de Tweede Kamer. Het is online gezet voor een internetconsultatie. Iedereen kan er kritiek op geven, zodat het wetsvoorstel eventueel verbeterd kan worden.
