Zowel de universiteiten als de hogescholen reageerden hoopvol op het nieuwe coalitieakkoord. D66, CDA en VVD beloven de onderwijsbezuinigingen van het kabinet-Schoof te schrappen en trekken daar 1,5 miljard euro voor uit.
Toch is het de vraag of onderwijsinstellingen opgelucht kunnen ademhalen. Ze trekken steeds minder studenten en minder studenten betekent minder geld. Met name hogescholen hebben hiermee te kampen.
Door de toenemende instroom bij associate degrees en hbo-masters lijkt de krimp in het hbo op het eerste gezicht nog mee te vallen. Maar ad-opleidingen duren in principe twee jaar en masteropleidingen meestal een à twee jaar. Deze studenten blijven dus korter.
Kijk je naar de totale inschrijvingen in het hbo, dan wordt de trend zorgwekkender. Sinds 2021 daalt het aantal studenten met zo’n tien- tot vijftienduizend per jaar. Destijds stonden er 492 duizend studenten ingeschreven bij een hogeschool, nu zijn dit er nog maar 441 duizend.
Rotterdam
En dat heeft gevolgen voor de begroting. Zo schreef Profielen, het hogeschoolblad van Rotterdam, dat vertrekkende docenten niet altijd worden vervangen. Ook zou er mogelijk een eind komen aan ‘bepaalde activiteiten’. Zo werd de Startup Academy voor ondernemende hbo’ers al gesloten.
‘De geschetste financiële vooruitzichten staan nog grotendeels los van de bezuinigingsplannen van het kabinet’, vertelde het college van bestuur destijds.
Utrecht
Trajectum, het hogeschoolblad van Utrecht, schreef over een bezuiniging van 19 miljoen euro, bovenop eerdere bezuinigingen van 23 miljoen. Ook in Utrecht zullen de werkgroepen groter worden, gaat er minder geld naar onderzoek en moet er worden bespaard op ondersteunende diensten.
Dit komt niet alleen door de landelijke bezuinigingen, maar ook door de dalende studenten aantallen, aldus Trajectum. Medezeggenschappers waarschuwden dat ‘er soms paniek heerst onder medewerkers’.
Te vroeg
Ook al worden de bezuinigingen van kabinet-Schoof teruggedraaid, de toekomst van de hogescholen is nog altijd onzeker. We wachten de plannen van de nieuwe coalitie af, laat een woordvoerder van de Hogeschool Utrecht weten.
Hogeschool Rotterdam is voorzichtig optimistisch: ‘Het is nu nog te vroeg om te zeggen wat dit precies betekent voor onze hogeschool’, laat een woordvoerder weten. ‘De plannen moeten nog uitgewerkt worden door de nieuwe onderwijsminister.’
De coalitiepartijen beloven universiteiten en hogescholen ook meer de mogelijkheid te geven ‘om internationaal toptalent aan te trekken en eigen talent te behouden’. Wellicht dat de hogescholen op deze manier hun instroom kunnen vergroten.
Bovendien willen de coalitiepartijen zorgen voor een ‘stabiele en voorspelbare financiering’ van het hbo, zodat instellingen minder afhankelijk zijn van studentenaantallen. Maar zal er dan ook extra geld voor komen?
Met de beloofde 1,5 miljard euro moet immers veel gebeuren. Zo zal er meer geld naar onderzoek en wetenschap gaan. En ook de basisbeurs voor uitwonende studenten zal worden verhoogd. Dan blijft er minder over voor andere plannen.
Universiteiten
Ook universiteiten verwelkomen steeds minder studenten; dit jaar daalde de instroom met 3,4 procent. De verwachting is dat deze krimp doorzet. Wellicht kunnen de universiteiten dit bijstellen door veel buitenlandse studenten aan te trekken, nu de nieuwe coalitie zich minder druk maakt om internationalisering.
Maar in het wo valt het nog mee. Sinds 2021 zijn de inschrijvingen in totaal gedaald met zo’n achtduizend studenten. Bij de hogescholen gaat het om ruim vijftigduizend minder inschrijvingen. Ook met het terugdraaien van de bezuinigingen van kabinet-Schoof staat de begroting van de hogescholen onder druk.
© HOP, Bron: VH en UNL
