‘Bezuinigingen zijn niet alleen ellende’

Ramses Wessel, hoogleraar Europees en internationaal recht, werd drie maanden geleden van vice-decaan plots interim-decaan van de faculteit MB. Zijn voorganger Paul van Loon stapte op vanwege onenigheid met het College over de hoogte van de bezuinigingstaak. Wessel wilde wel proberen aan de voorwaarden van het CvB te voldoen. Vorige week publiceerde hij het reorganisatieplan voor zijn faculteit waarin staat dat dertien leerstoelen en 57 banen verdwijnen. Paul de Kuyper Was het moeilijk om het stokje over te nemen? ‘Ik wist dat het een lastige klus zou worden, maar het was geen sprong in het diepe. Ik zat al in het managementteam van de faculteit en omdat ik waarnemend decaan was, wist ik wat me te wachten stond. Sommige dingen wist ik ook niet. Veel komt langs in het managementteam, maar bijvoorbeeld de reorganisatie van personeel en leerstoelen was iets tussen decanen, wetenschappelijk directeuren en rector.’ Je mocht direct aan de slag met een reorganisatieplan. ‘Dat plan was zelfs al klaar. Paul [van Loon, red.] was er al uit. Dacht hij. Het CvB vond van niet. Paul heeft een plan ingediend en gezegd: zo ver kan ik gaan. Er zat een gat waarover hij het met het College niet eens zou worden’ Hoe groot was dat gat? ‘We dachten zes ton. Toen we door gingen rekenen, bleek het vele malen groter: 1,3 miljoen euro eind dit jaar en drie miljoen in 2013, inclusief de taakstelling van een miljoen uit Route14+. Dat is alles bij elkaar opgeteld. De personeelslasten, extra heffingen op onderzoek en onderwijs, de bestaande tekorten.’ Hoe is dat tekort er gekomen? ‘Pauls ambitieuze beleid was gebaseerd op inverdientargets. Vakgroepen moesten veel geld uit de markt halen. Dat ging jarenlang goed. Tot de recessie van de laatste jaren. Bij de overheid, maar kennelijk ook bij het bedrijfsleven is het veel moeilijker grote bedragen binnen te halen. Als dat geld wegvalt, gaan je personeelslasten drukken op je vakgroepbegroting. Dat geldt zeker wanneer je ook nog eens grote extra onderwijslasten hebt voor nieuwe opleidingen die niet zijn voorgefinancierd door het College. Wij kiezen daarom nu voor een reëler plaatje, maar zijn strategie was anders. Hij wilde onderzoekers blijven stimuleren geld uit de markt te halen. Zijn doel was een grote faculteit te worden, met opleidingen die qua omvang niet onder het Nederlands gemiddelde zouden zitten. Groepen moeten daarom body hebben om onderwijs te kunnen geven.’ Zijn strategie was toch ook jouw strategie? Je zat immers in het managementteam. ‘Dat is een gewetensvraag. Wij gingen met zijn enthousiasme mee. Er is natuurlijk discussie geweest, ook over het werven van fondsen. En zeker over de targets, het aantal studenten dat opleidingen moesten binnenhalen. Uiteindelijk had de decaan wel het laatste woord.’ Jullie gaan het anders doen. ‘Gedwongen door de omstandigheden hebben we gekozen voor een realistischer scenario. We zeggen eerlijk dat we een kleine universiteit zijn en dus ook een kleine faculteit. We moeten niet willen concurreren met de algemene bedrijfskundeopleidingen. We zoeken onze kracht in dat we speciaal zijn, met vooral in de master thema’ s die passen bij high tech human touch. We hoeven niet meer de grootste van Nederland te zijn, als we maar speciaal en goed zijn.’ Je snijdt daarvoor ook in onderzoeksgroepen. Dertien leerstoelen verdwijnen. ‘Door de bezuinigingen gedwongen. Sommige leerstoelen laten we verlopen, maar op posities die wij belangrijk vinden, willen we zo snel mogelijk mensen terughalen. Misschien niet direct een hoogleraar, maar iemand die met een tenure track kan doorgroeien tot hoogleraar. Hoe snel dat lukt, hangt af van het geld dat terugkomt via herinvesteringen. Op twee terreinen doen we dat niet: dat zijn veiligheidsstudies en ontwikkelingssamenwerking. Als we niet hadden hoeven bezuinigen, wilden we dit misschien niet kwijtraken, maar deze onderwerpen krijgen gelukkig ook elders op de UT aandacht. De afgelopen drie maanden hebben we wel honderd scenario’ s bekeken. We kwamen er niet uit. Met het pistool op het hoofd kijk je dan waar je afscheid van moet nemen, wil de faculteit blijven bestaan.’ Waarom kiezen jullie nu voor twee brede vakgroepen, bedrijfskunde en bestuurskunde? ‘We hadden erg veel leerstoelen op veel terreinen. Bestuurskunde en bedrijfskunde willen we absoluut overeind houden, omdat die het goed doen en ook landelijk zichtbaar zijn. Het is niet zo dat met een leerstoel al het onderzoek verdwijnt. Dat kan in die bredere vakgroep best een plek krijgen en zo behouden blijven. De bezuinigingen zijn niet alleen ellende. Het helpt ook de focus van de faculteit helder te krijgen.’ Er blijven vijf kleine themagerichte vakgroepen bestaan. Waarom breng je die niet ook in een grote brede groep onder? ‘Die zou ik gedeeltelijk ook graag in een blok hebben. De keuze is anders uitgepakt. Neem de gezondheidsgroep van Maarten IJzerman. Dat is zo’ n specifieke groep. Die bij bedrijfskunde of bestuurskunde onderbrengen zou gekunsteld zijn. Dan heb je CSTM (energie en milieu), STePS (technologie en wetenschap) en CHEPS (hoger onderwijs). Die staan minder centraal in het onderwijs en hebben daarom een bijzondere positie. Hun thema’ s sluiten nauw aan bij high tech human touch. Ze verdienen hun geld vooral met onderzoeksprojecten.’ Zij weten in deze economische tijden dus nog wel voldoende geld uit de markt te halen? ‘Nee, dat wordt ook steeds moeilijker. Maar hun onderzoek is excellent, echt van internationale allure. We zijn wel met ze in gesprek hoe ze dat beter kunnen omzetten in geld.’ Tot slot, hoe lang ben jij nog decaan? ‘Je doelt op een mogelijke fusie tussen MB en GW?’ We begrepen dat de gesprekken voor een GW-decaan vergevorderd zijn en dat hij of zij ook decaan van MB zal worden. ‘De enige officiële uiting van een mogelijke fusie tussen MB en GW stond in die personeelsadvertentie. Verder is er nog geen aankondiging gedaan, de discussie moet nog beginnen. Het College heeft ook tegen de Universiteitsraad gezegd: laten we eerst goed uit de reorganisatie komen en dan pas gesprekken starten over een fusie.’ Wat zou je van zo’n fusie vinden? ‘Laat ik dat eerst eens aan het College van Bestuur vertellen, voordat ik jou antwoord geef.’ Ramses Wessel: ‘We hoeven niet meer de grootste van Nederland te zijn, als we maar speciaal en goed zijn.’ (Foto: Arjan Reef)