Henk Alblas (63) stond als Leidse wiskundige aan de wieg van de Twentse informatica. Zijn 36jarige UT-carrière sloot hij deze week af als opleidingsdirecteur Telematica. 'Soms vroeg ik me wel eens af: mag ik me nog wel wiskundige noemen?'
Alblas is de tweede opleidingsdirecteur met een (bijna) veertigjarige diensttijd die binnen een week afscheid neemt. Zijn TW-collega Frank Twilt ging hem vorige week voor. Beide UT-pioniers begonnen hun loopbaan op dezelfde Haagse basisschool. 'Frank zat twee klassen lager en heeft nog les gehad van mijn vader. Maar ik ken Frank niet uit mijn schooltijd: het schoolplein was in tweeën gedeeld, zodat de groten de kleintjes niet onder de voet konden lopen.'
Na zijn wiskundestudie in Leiden belandde Alblas als dienstplichtige bij de marine, dankzij een aanbevelingsbrief van zijn hoogleraar ('de heer Alblas is vertrouwd met het gebruik van computers'). Daar hield hij zich onder meer bezig met 'calamiteitenberekeningen': wat is de resterende drijftijd van een schip dat een bepaald soort treffer heeft geïncasseerd.
In 1967 zwaaide hij af en solliciteerde hij bij de toenmalige TH Twente, waar vier medewerkers onder leiding van hoogleraar Duijvestijn iets informatica-achtigs deden. 'Er werden toen drie vakken gegeven op dat gebied; nu zijn dat er 120.'
Alblas zag de informaticadiscipline in vier decennia van nagenoeg niets uitgroeien tot een van de pijlers van de UT. Wat hem - het vakgebied overziend - het meest bijgebleven is van die onstuimige ontwikkelingen? 'Dat ik heel veel kennis heb die nu niet meer relevant is. Veel dingen die ik in mijn vak bestudeerd en gedaan heb bestaan niet meer, zoals een hele rij programmeertalen. Niet dat die dingen niet belangrijk waren: als tussenstap waren ze noodzakelijk, maar zodra er iets beters is, zijn ze achterhaald en overbodig. Door de snelle ontwikkelingen, zeker vanaf 1980, is het voor de informatici van het eerste uur onmogelijk om het complete overzicht te houden over het relatief jonge vakgebied. Dus moet je keuzes maken en specialiseren.'
Alblas specialiseerde zich in het bouwen van vertalers, voor het omzetten van complexe programma's naar efficiënte machine-instructies, en promoveerde in 1987. 'En opeens was ik iemand. Van de ene dag op de andere werd ik gevraagd voor conferenties en congressen, moest ik lezingen houden in Praag en Moskou. Heelmerkwaardig vond ik dat.'
De laatste jaren raakte de bestuurlijke portefeuille van Alblas, ooit preses van een gereformeerde Leidse studievereniging, steeds meer gevuld. 'Tja, als er allerlei mensen vertrekken en jij bent de oudste uhd, dan kijken ze al gauw naar jou. Ik heb dat opgepakt, een beetje uit plichtsbesef, maar ik vond het ook wel leuk. Aan het eind van je carrière neemt je creativiteit nu eenmaal af en is het prettig om je ervaring in dienst te kunnen stellen van het besturen.'
Eind jaren negentig was Alblas een van de trekkers van de opleiding Telematica, die in 2000 van start ging. Sindsdien is hij opleidingsdirecteur.
Steeds verder afgedwaald van de wiskunde dus?
'Het is misschien een wat merkwaardig pad, van wiskunde naar informatica en telematica. Soms vroeg ik me inderdaad wel eens af: mag ik me nog wel wiskundige noemen? Maar aan de andere kant, met wiskunde is het net als met zwemmen: de basisbeginselen verleer je nooit meer. Bovendien komt er bij telematica behoorlijk wat wiskunde kijken, meer nog dan bij informatica.'
Hoe moet het nu verder met de Telematicaopleiding?
'Er staat een goede, degelijke opleiding, die uitstekend aangeschreven staat bij het bedrijfsleven. Wel zijn we er denk ik onvoldoende in geslaagd om de opleiding aan de man te brengen, om aan te geven wat het verschil is met informatica en om duidelijk te maken dat het geen softe opleiding is. We zijn begonnen met 60 eerstejaars en nu, na de telecomdip en door de terugloop van het aantal techniekstudenten, zakken we naar de 25. Maar daar moeten we even doorheen. Op voorlichtingsdagen zeg ik tegen iedereen: je moet nu telematica gaan studeren, want tegen de tijd dat jullie klaar zijn, staan de bedrijven om je te springen!'
Menno van Duuren
'Ga nu telematica studeren, dan staan de bedrijven straks om je te springen...'
