Maandag was de nieuwbakken gepensioneerde alweer terug op zijn werkkamer, voor de volgende klus. Daarmee is Tijdeman toegetreden tot het gilde van de nulhoogleraren: gepensioneerde, hoogwaardige kennisdragers die van de UT een werkplek krijgen, plus wat zakgeld, maar verder hoegenaamd geen cent kosten. Hoogleraar verlost van geraniumsyndroom, UT blij met behoud van erkende topper.
Tijdeman vertelt dat hij in opdracht van het CvB de contacten gaat aanhalen met de vijf Grote Technologische Instituten in Nederland: het Waterloopkundig Laboratorium, ECN, Marin, Nationaal Lucht-en Ruimtevaartlaboratorium en Geo-Delft. Daarnaast zal hij voorstellen ontwikkelen ter uitbreiding van de samenwerking van de UT met TNO en grote bedrijven als Philips. De gesprekken met de lucratieve Drachtense vestiging van deze multinational noemt hij positief en TNO is op de hoogte van het 'aanbod' van de UT om een TNO-instituut - bijvoorbeeld TNO-MEP in Apeldoorn % op de campus te huisvesten. Tijdeman: 'We zouden dat heel graag willen. We zijn de enige TU zonder grote TNO-vestiging. Zo'n activiteit bevordert het klimaat van kennisuitwisseling en -valorisatie. De rector magnificus heeft dit gedachtengoed meegenomen naar het Innovatie Platform.'
Tijdeman, vliegtuigbouwer van huis-uit, kan terugzien op een glanzende wetenschappelijke carrière die in 1961 begon bij het NLR en in 1986 een vervolg kreeg met een hoogleraarschap bij (toen nog de faculteit) werktuigbouwkunde, waar hij in zeventien jaar verscheidene bestuursfuncties vervulde. Het leverde hem onderscheidingen op, zoals de KIVI-erepenning voor zijn gehele wetenschappelijke oeuvre en, vorig jaar, een koninklijk lintje. En hij smeedde de afzonderlijke instituten PIT en TIM samen tot
IMPACT. 'We zijn als nieuw instituut met meer dan driehonderd mensen een geduchte player temidden van gevestigde instituten als Mesa+ en BMTI.' Zat en zit in allerlei externe overlegorganen die hem in staat stellen lokaal en landelijk stevig mee te praten over het onderzoeksklimaat in Nederland. En binnen de UT.
Vertrouwen in de samenwerkingsplannen van de drie TU's?
'Eh, ik ben wat sceptisch eerlijk gezegd. Ik ben niet de enige die bevreesd is voor nog een bestuurslaag als overkoepelend orgaan. Dat werkt de bureaucratie in de hand. Afstemming op onderwijsgebied gaat wel lukken denk ik. Maar het brengen van het TU-onderzoek onder één gemeenschappelijke noemer is een heel ander verhaal. Men ziet op topniveau over het hoofd dat al dat onderzoek op het operationele niveau al lang is afgestemd in instituten en scholen. Dus waarom zou je dat nog een keer over doen?'
En de onderzoeksstructuur binnen de UT? 'De kanteling heeft geleid tot erg veel bureaucratie en een hoop rekenwerk. De UT heeft er een paar jaar geleden voor gekozen, dus dat is dan niet anders. Maar er blijft een stevig spanningsveld bestaan tussen de decaan, die over de gekwalificeerde wetenschappers beschikt en de wetenschappelijk directeur, die een belangrijk deel van de centen beheert.
'Je ziet ook hoe een verdeling van centrale stimuleringsgelden voor speerpuntprogramma's de mist in kan gaan, letterlijk. Nadat in november vorig jaar de verdeling over de vier instituten was bekend gemaakt bleek het CvB de gereserveerde vier miljoen jaar niet meer volledig te kunnen ophoesten. Ontsteltenis bij de WD's en schrik bij het CvB! Afijn, na veel plussen en minnen is er wat geld bij elkaar geschraapt om het komend jaar met de goedgekeurde projecten te kunnen starten.
'Wat ik ook een minpunt vond is dat de UT zijn heil zocht bij een externe adviesraad om de 37 ingediende voorstellen te kunnen beoordelen. Dan zie je dus dat modegrillen als 'nano' en 'bio', zeg maar de gevestigde orde, het hoogste scoren op basis van citatielijsten. Jonge, veelbelovende groepen komen daardoor niet aan de bak. De UT moet het lef hebben dit talent veel meer te koesteren.' En bovendien: 'De UT afficheert zich als IT-universiteit, maar het CTIT kreeg pas in tweede instantie een paar ton als een soort troostprijs. Dan kan natuurlijk niet.'
Tijdeman betoonde zich altijd loyaal aan de UT. Een kritisch-opbouwende houding hoort daar bij, vindt hij. Geen slaafs volggedrag, maar met innovatieve ideeën de grenzen verkennen. Zo is hij er een voorstander van dat Mesa+ wordt losgekoppeld van de UT en als zelfstandig instituut verder gaat. Op de campus uiteraard. 'Het succes van Mesa+ heeft ook een keerzijde en dat is dat de UT er naar mijn overtuiging onevenredig veel geld in stopt.'
En nu we het toch over dat onderzoek hebben, Tijdeman ziet de komende tijd het debat losbranden over het toekomstig profiel van de Universiteit Twente. 'Willen we toe naar een excellente onderwijsinstelling met 8000 studenten of koersen we af op een excellente researchuniversiteit met (slechts) 4000 studenten. Met paradepaardjes als Mesa+. Ik meen te weten dat de huidige rector kiest voor de laatste optie. Ik ben voorstander van de eerste. We moetenons niet gek laten maken door al die modegrillen.'
Bert Groenman
Henk Tijdeman: ... het kan ook anders...
