Wat fascineert je het meest aan een zonsverduistering?
‘Ik ben op de eerste plaats natuurkundeleraar, dus het is fascinerend om alledaags de zichtbaarheid van natuurkunde te zien. Ook om mensen daarvan bewust te maken. Je kijkt vanavond naar buiten en ziet iets bijzonders gebeuren. Ik kan me de zonsverduistering in 1999 nog goed herinneren. Wat denk je? Een grote donkere wolk. We hebben de verduistering toen niet goed meegemaakt. Ik las dat er rond 2080 pas weer een vergelijkbare zonsverduistering te zien is in Nederland. Mijn zoon wil dit meemaken, dus hebben we voor zeveneneenhalve euro zo’n papieren brilletje besteld.’
Doet de universiteit ook iets met onderzoek naar zonsverduisteringen?
‘Op de UT wordt geen sterrenkundig onderzoek gedaan. Naar de zonsverduistering van vanavond hoef je ook geen onderzoek te doen, want het verschijnsel zelf is al eeuwen bekend. Ik kan me wel voorstellen dat er vanuit de UT onderzoek wordt gedaan naar de gevolgen van een zonsverduistering voor de energievoorziening. De stabiliteit van het elektriciteitsnetwerk is tegenwoordig een hot item. Omdat in Spanje een volledige zonsverduistering zichtbaar is, kijken ze daar met grote interesse naar de invloed van een zonsverduistering op de energievoorziening. Of er daadwerkelijk UT-onderzoekers met dit onderwerp bezig zijn, weet ik niet. Het is vooral een vraag die ik zelf interessant vind. Daarnaast kan er ook worden gekeken naar het bioritme van dieren, want tijdens zo’n zonsverduistering merk je ineens dat de natuur erg stil wordt.’
Is het dus vooral interessant voor astronomen, of ook voor natuurkundigen en technici?
‘Het is vooral leuk en mooi voor mensen die niet elke dag met natuurkunde bezig zijn, en dus ook voor studenten. Voor sterrenkundigen en natuurkundigen is een zonsverduistering op zichzelf niet zo interessant. Die zijn meer met zwarte gaten en explosies bezig. De maan draait om de aarde en komt namelijk iedere maand voorbij. Twee tot vijf keer per jaar is er ergens op aarde een zonsverduistering te zien. Maar je moet precies op de juiste plek op aarde zijn om hem te kunnen waarnemen. De meeste keren gebeurt dat boven zee. Vandaag hebben we het geluk dat we op de juiste plek zitten om het verschijnsel te zien. Dat maakt dit bijzonder. Er zijn dan ook zogenaamde eclipsjagers die speciaal naar plekken, zoals Spanje of IJsland, reizen waar een volledige verduistering te zien is. Ook al is dat voor een paar minuten.’
Wat merken we ervan in Twente? Gaan we het goed zien?
‘We gaan zeker een deel van de verduistering zien in Twente. Dat zal naar verwachting een deel van de bovenkant of onderkant zijn. IJsland en Spanje liggen op een lijn met de maan en de zon en hebben daarom een volledige verduistering. Wij zitten niet in die rechte lijn, waardoor wij dus geen volledige zonsverduistering zullen hebben.’
Welke veelgemaakte misverstanden bestaan er over dit verschijnsel?
‘Mensen halen de maan- en zonsverduistering nog weleens door elkaar. Als je vanaf de aarde kijkt, dan bedekt bij een zonsverduistering de maan de zon. En bij een maansverduistering valt de schaduw van de aarde op de maan. Daarnaast vindt een maansverduistering ‘s nachts plaats en een zonsverduistering overdag. We kijken tijdens de zonsverduistering dus naar de ‘dark side of the moon’.’
Komt dit fenomeen ook ter sprake tijdens jouw vakken als docent natuurkunde?
‘Zeker. Tijdens de lerarenopleiding krijgen studenten ook het vak sterrenkunde, dus zonsverduisteringen komen daar aan de orde. Als docent leg ik uit hoe toekomstige leraren dit verschijnsel op school kunnen uitleggen aan leerlingen.
Een zonsverduistering is een mooi voorbeeld om natuurkunde met de maatschappij te verbinden. Veel mensen denken bij natuurkunde: ‘Dat is veel te moeilijk.’ Maar kijk naar buiten en je ziet natuurkunde, of in dit geval concreet sterrenkunde. Juist zo’n bijzonder en zichtbaar fenomeen helpt om natuurkunde dichter bij leerlingen te brengen en toegankelijker te maken. Daarom ben ik van mening dat zulke eclips-brilletjes overal gemakkelijk verkrijgbaar moeten zijn. Bijvoorbeeld bij opticiens en apotheken, zodat iedereen de kans krijgt om veilig naar de zonsverduistering te kijken.’
