De deskundigheid van ambtenaren staat onder druk, constateren adviesraden al geruime tijd. Weten ambtenaren wel genoeg van de materie om hun politieke bazen goed te kunnen adviseren? En weten ze hoe ze wetenschappelijke kennis in huis moeten halen en toepassen in de praktijk?
Ook de Onderwijsraad maakt zich er zorgen over. Jonge medewerkers van het ministerie van Onderwijs ‘stromen veelvuldig door en uit’, ziet de raad. En de meer ervaren collega’s gaan met pensioen. De raad vreest daarom voor het ‘collectieve beleidsgeheugen’ van het ministerie.
Wet internationalisering
De minister van OCW zou ervoor moeten zorgen dat ambtenaren meer ervaring opbouwen in de wereld van het onderwijs, zegt de raad in een nieuw advies. Een beleidsambtenaar die nu misschien van het ene naar het andere ministerie verkast, kan misschien ook toezichthouder in het onderwijs worden of in de ‘uitvoering’ gaan werken. De raad zegt het er niet bij, maar misschien is lesgeven een optie?
Hoeveel ervaring ambtenaren nu precies hebben (en voorheen hadden) wordt niet duidelijk. Maar de raad ziet aan specifieke wetsvoorstellen en beleidsplannen dat het beter kan. Wat zijn de ethische afwegingen geweest? Wat is de voorgeschiedenis? Hoe is het beleid theoretisch onderbouwd?
In het advies staan voorbeelden uit het funderend onderwijs, maar desgevraagd noemt de Onderwijsraad ook het wetsvoorstel Internationalisering in balans. Toen het kabinet twee jaar geleden met het wetsvoorstel op de proppen kwam, vond de raad al dat het voorstel onvoldoende onderbouwd was. Het voorstel is overigens nog altijd niet aangenomen.
Onderwijskennis
Naast dit alles ziet de Onderwijsraad dat de kennis buiten het ministerie ook kwetsbaar is. Ambtenaren zouden moeten kunnen putten uit de expertise die universiteiten opbouwen in onderwijsrecht, -geschiedenis, -pedagogiek en -beleid. Maar: ‘Het bestaan en voortbestaan van deze vakgebieden is geen gegeven.’
Tot nu toe zijn ministers ‘terughoudend’ geweest bij het gericht financieren van dergelijk onderzoek. Maar hoe je het ook went of keert, uiteindelijk heeft het ministerie wetenschappelijke onderwijsinzichten hard nodig, vindt de raad. De minister zou best een leerstoel kunnen instellen.
OCW ziet het probleem zelf ook en heeft bijvoorbeeld al een science for policy team opgericht, samen met hogescholen, universiteiten en wetenschappers. Deze groep specialisten moet helpen de link tussen wetenschap en beleidsadvies te verstevigen. De minister heeft nog niet gereageerd op het advies van de Onderwijsraad. Dat zal ze waarschijnlijk dit najaar doen.
