Hoe ontstond het idee voor het Torentje eigenlijk?
‘In die tijd had je de éénprocentregel. Dat hield in dat van alle naoorlogse openbare nieuwbouw altijd één procent voor openbare kunst opzijgezet moest worden. Daarom zie je in gebouwen uit die tijd altijd wel een kunstwerk aan de muur, een schilderij of een mozaïek. De toenmalige Technische Hogeschool Twente (THT, nu UT, red.) bedong dat ze, omdat de campus als geheel een openbare ruimte is, ook grotere kunstwerken in de buitenlucht mocht plaatsen. Ze hielden daarna een wedstrijd waarop kunstenaars mochten inschrijven. Wim T. Schippers was toen al populair onder studenten, dus iemand heeft hem opgegeven.’
Hoe kwam hij op het idee?
‘Schippers heeft herhaaldelijk gezegd dat het maar zo ‘in z’n kop’ kwam. Hij maakte altijd al ironische kunstwerken, zoals ‘de drol’ voor het VPRO-gebouw of de bekende pindakaasvloer. Maar kwade tongen beweren dat het helemaal geen origineel idee is. Er zijn uit die tijd verhalen bekend van hele Italiaanse dorpen die moesten wijken voor een stuwmeer en waar je ook als stille herinnering nog een kerktoren boven het water uit ziet steken. Hijzelf trok zich weinig aan van die kritiek. Het past ook in de tijdgeest van toen, waarin kunstenaars sowieso bezig waren met hergebruik van materialen, bijvoorbeeld in collages. Dat hij dan mogelijk een verhaal recyclede, is alleen maar typisch. Als dat al de achterliggende gedachte was.’
Wat symboliseert het torentje?
‘Wat je maar wilt. Dat was zijn ding, je mocht ervan maken wat je erin zag. Hijzelf verzon er het verhaal bij van een verloren gehucht genaamd Drienerlo dat onderliep nadat meerdere rivieren buiten hun oevers traden. En dat wist ook iedereen, dat het een verzonnen verhaal is. Toch ging het een eigen leven leiden. Dat idee, om er zelf iets van te maken terwijl er nog niks is, past wel goed bij de pioniersgeest die toen op de toenmalige THT heerste. De hele campus was eigenlijk een groot experiment. Er was nog niks, maar het kon nog van alles worden. De hele gemeenschap uit die beginjaren was erg betrokken.’
Wat vond je zo leuk aan Wim T. Schippers?
‘Dat hij zichzelf en z’n kunst niet zo serieus nam. Bij de onthulling van het kunstwerk had hij zonder medeweten van de organisatie of de toeschouwers iemand ingehuurd die de ceremonie verstoorde met een hele tirade tegen hem en zijn belachelijke kunst, ‘op onze belastingcenten!’ Daar waren mensen wel van onder de indruk op dat moment. Heel postmodern eigenlijk.’
Waarom gebruikt de UT het torentje niet meer als symbool?
‘Dat heeft met de internationalisering te maken. Zo’n kerktoren is toch een soort christelijk symbool, waar niet iedere international even gecharmeerd van is. Daar wilde de UT vanaf, vandaar dat ze meer zijn gaan inzetten op de High Tech, Human Touch-filosofie.’
Is het dan z’n kracht kwijt?
‘Absoluut niet. Je ziet nog steeds elke week wel studenten een selfie met het torentje nemen. Het is echt een landmark geworden. Daarnaast kun je er nu een reflectie op klimaatverandering in zien. Het stijgende – of dalende – water, de tikkende klok… Maar dat moet de kijker lekker zelf weten. Precies zoals Schippers het had gewild. En zelfs dat is niet heilig.’
Archief U-Today: een cartoon over het Torentje van cartoonist LUVANE.
