De wereld is er niet veiliger op geworden, blijkt uit het jaarverslag dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) donderdag heeft gepubliceerd. Daarin schetst de dienst de dreigingen voor Nederland.
Het gaat niet alleen om het gevaar van aanslagen door extremisten of sabotage door vijandige mogendheden. De dienst waarschuwt ook al jaren voor de bedreiging van de kennisveiligheid.
‘In Nederland hebben bedrijven, kennisinstellingen en de overheid bijzondere kennis en technologie in huis die nergens anders op de wereld op dat niveau te verkrijgen is’, schrijft de AIVD. Daar zijn andere landen ook in geïnteresseerd.
Het jaarverslag noemt als voorbeelden kwantumtechnologie en halfgeleiders, die de rekenkracht van computers extreem kunnen vergroten. Ook universiteiten en hogescholen hebben zulke gevoelige kennis in huis.
China
De dienst wijst vooral op de pogingen van China om zulke kennis en technologie te bemachtigen. Het land zou westerse onderzoekers aantrekken om kennis in huis te halen. Daarnaast stuurt China doelbewust studenten en onderzoekers naar het Westen. Die komen niet per se als spion hierheen, maar ze kunnen wel onder druk worden gezet om opgedane technologische kennis te delen, stelt de AIVD.
Details geeft de dienst niet, maar het afgelopen jaar zouden verschillende pogingen verhinderd zijn om hier kennis te verwerven.
Ook andere landen komen als kennisdieven in het jaarverslag voor, zoals Noord-Korea en Rusland. Russische spionnen zouden onder meer gebruikmaken van ‘diverse dekmantels, zoals wetenschapper of journalist’.
Kennisveiligheid
Het kabinet werkt al sinds 2022 aan een wetsvoorstel dat de kennisveiligheid in het hoger onderwijs moet vergroten. Masterstudenten en onderzoekers moeten straks gescreend worden als ze in gevoelige vakgebieden willen werken.
De universiteiten hebben kritiek op de komst van die wet. Ze zijn bang dat Nederland zich achter de dijken opsluit en de internationale samenwerking smoort waar de wetenschap juist zoveel baat bij heeft. Bovendien zouden de kosten flink kunnen oplopen, terwijl de screening vooral voor ‘schijnveiligheid’ zou zorgen.
De screeningswet is echter nog niet ingediend. Dat gaat dit jaar ook niet meer lukken, zei Onderwijsminister Rianne Letschert begin deze maand tegen de Tweede Kamer.
