Onlangs kopte de UT over een doorbraak. Het was gelukt om een netvlies-op-een-chip te kweken. Het onderzoek werd mogelijk gemaakt door HealthTech Nexus, een samenwerking tussen de UT en het Radboudumc.
'Unmet needs'
Maroeska Rovers is directeur van het Techmed Centre en legt uit: ‘Nexus is Latijn voor knooppunt, dus een middelpunt waar Health en Tech samenkomen. We merken dat geneeskunde technisch gezien steeds uitdagender wordt. Onder deze naam werken het Radboudumc en Techmed Centre daarom samen om ‘unmet needs’ op te lossen; problemen waar artsen tegenaan lopen, maar waar nog geen technische oplossingen voor bestaan.’
Volgens haar voorziet het wederzijds in een behoefte. ‘Vanuit de UT misten we af en toe directe toepassing van onze onderzoeken en invalshoeken vanuit de operatiekamer. Radboudumc zocht meer afstemming met onze medtech‑expertise, omdat de technische kennis en benadering van een technische universiteit hun eigen medische basis versterkt. Daar lagen kansen. Inmiddels werken er zo’n tweehonderd UT’ers samen met de artsen van Radboud. Maar in theorie is elke Techmed-onderzoeker een mogelijke Nexus-partner, dat zijn er toch wel zo’n zeshonderd.’
Lucratieve samenwerking
Het resultaat is duidelijk te zien, geeft Guillén Fernandez Reumann, wetenschappelijk directeur van het Radboudumc, aan. ‘Het aantal gezamenlijke publicaties steeg van 33 in 2014 tot 164 vorig jaar.’ Hij spreekt van een bottom-up approach. ‘Onderzoekers met een goed idee of een wens om een probleem op te lossen worden aangespoord om over en weer partners te zoeken en samen een aanvraag voor bijvoorbeeld een TURBO-grant te doen. Een bijkomend effect van de vele samenwerkingen is dus dat er ook meer vervolgfinancieringen worden toegekend, de zogenoemde multiplierfactor. Die ligt geloof ik op zeven voor TURBO-grants.’
Een TURBO-grant bestaat uit zo’n tachtigduizend euro, die in vervolgfinancieringen tot wel zeven keer kan verdubbelen. ‘Een behoorlijke win-winsituatie dus', aldus Rovers.
Pieterpad
De wetenschappers en artsen komen doorlopend bij elkaar over de vloer, geeft Rovers aan. ‘De UT heeft hoogwaardige imagingapparatuur en een operatiekamersetting. Daar kunnen heel mooi preklinische onderzoeken worden gedaan zonder dat dat de reguliere zorg in de weg zit. Zo testen ze bijvoorbeeld uitgebreid nieuwe methodes zonder gevaar voor de patiënt. Andersom kunnen UT’ers terecht in het dierenlab in Nijmegen als dat nodig is.’
Rovers noemt HealthTech Nexus een gezamenlijke Oost‑Nederlandse inspanning om in Den Haag beter zichtbaar te maken wat er in onze regio aan medtech‑ontwikkeling gebeurt. Ook partijen als UMCG Groningen en Maastricht UMC+ zijn hierbij indirect betrokken. We noemen het weleens gekscherend de Pieterpad-as.’
Nieren en netvliezen
Een van de voorbeelden die uit de samenwerking zijn ontstaan is het onderzoek naar de retina-on-a-chip uit de vakgroep van hoogleraar Andries van der Meer. ‘We werken hier al negen jaar aan, vanuit onze hoek van de medische genetica en vanuit Radboudumc’s oogheelkunde’, zegt Van der Meer.
Het idee is dat er stamcellen op een chip worden gekweekt, die de functies van een netvlies aannemen. Daarmee kan op den duur langdurig onderzoek worden gedaan naar oogaandoeningen, zonder dat daar een patiënt of dierproeven voor nodig zijn, geeft Van der Meer aan. ‘De stamcellen komen weer uit het stamcellenlab van het Radboudumc.’
De samenwerking ontstond op basis van een workshop die Van der Meer organiseerde, waar ook Radboudumc’ers bij waren. ‘Al pratende kwamen we zo op een probleem en tegelijk ook een mogelijke oplossing.’ Een TURBO-grant-aanvraag volgde.
Een element dat het allemaal lastiger maakte is tijd. ‘Stamcellen opkweken tot ze doen wat je wilt kost minstens zeven maanden. Daar kun je niet op wachten. Je wilt dus continue bevoorrading, al voordat je weet hoe het onderzoek precies gaat lopen. Dat vraagt om doorlopende samenwerking met het stamcellencentrum.’
Volgens Rovers zit er nog meer in het vat: ‘Door de toenemende druk op de arbeidsmarkt worden dit soort samenwerkingen voor technische oplossingen steeds belangrijker.’ Fernandez Reumann vult aan: ‘We werken onder andere aan een implanteerbare kunstnier om uiteindelijk dialyse overbodig te maken. Maar dat is nog toekomstmuziek.’
