Universiteiten moeten beter nadenken over hun doelgroepen en hun missie, vindt Ritzen, zelf collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht. Ze profileren zich bijna allemaal op regionaal of nationaal niveau, terwijl ze hun blik op heel Europa zouden moeten richten.
Twintig wetenschappers, universiteitsbestuurders en politici hebben hun handtekening onder het manifest gezet, waaronder de president van de European Research Council. Ook Sijbolt Noorda van universiteitenvereniging VSNU is aangehaakt.
Om universiteiten tot volle bloei te laten komen, moeten ze volkomen autonoom zijn, aldus Ritzen en zijn medestanders. Dat vereist ‘professioneel management’ met drie machten: een raad van bestuur die de strategie uitstippelt, een onafhankelijke academische leiding en het alledaagse management. Daar zouden ook de overheidsfinanciën op ingesteld moeten zijn.
Uiteindelijk moeten de Europese universiteiten internationaler en krachtiger worden, zodat studenten en onderzoekers van over de hele wereld naar Europa willen komen. Dat vereist wel een herziening van het onderwijs: studenten moeten in het begin van hun studie leren wat democratisch burgerschap is en gevoel voor cultuur ontwikkelen.
Dat kost geld. Zoals Ritzen in het manifest schrijft: de financiering van universiteiten moet ‘in balans zijn’ met de sociale en economische opbrengst. In het boek dat erbij hoort – ‘A chance for European Universities’ – pleit hij ook voor hogere private bijdragen en een Europees systeem van kwaliteitsbewaking.
Het manifest is welwillend in ontvangst genomen door de eurocommissaris van onderwijs en cultuur, Androulla Vassiliou. De ondertekenaars hopen dat het een rol zal spelen in de nieuwe Europese strategie voor de komende tien jaar.
HOP, Bas Belleman
