Repititive strain injury (RSI) - verzamelnaam voor diverse klachten en symptomen in armen, pols, rug en schouders - slaat steeds vaker toe onder studenten. Ook op de UT. Een rondje langs gebruikers en deskundigen.
Veertig procent van de Utrechtse studenten heeft last van RSI en 33 procent van de Amsterdamse VU-studenten, zo blijkt uit enquêtes. 'Onder UT-studenten zal dit percentage niet veel anders zijn', meent Erik Schokkin, de arbodeskundige van de UT en van Stichting Arbodienst Drienerlo. 'Uit alle onderzoeken onder computergebruikers komt dit percentage naar boven.'
Een plek waar RSI-preventie al jaren een heet hangijzer is, is de WB-toren, de Horsttoren dus. 'Studeerplekken en projectkamers moeten ingericht zijn volgens de normen van de Arbowet, maar dat gebeurt hier gewoon niet', weet Daan Wesseling, arbo- en milieucoördinator van de faculteit CTW. Volgens de arbowet moet een werkplek instelbaar zijn naar de behoeften van de gebruiker; een verstelbare stoel is wettelijk verplicht.
'In de collegezaal van Industrieel Ontwerpen en in allerlei projectkamers staan gewoon harde stoelen', constateert de arbocoördinator. 'Hoe dat kan? Gewoon een kwestie van geld: een goede stoel kost 350 euro.' Ook Erik Schokkin vindt dat er in de Horsttoren nog veel te verbeteren valt. Hoe het wèl hoort, is volgens hem goed te zien in de centrale bibliotheek en de informaticazalen.
Een stoel is volgens Schokkin de basis van een goede houding. Probleem voor een student is dat hij voor honderd euro nog geen goede stoel koopt. Schokkin: 'Je kunt ook je beeldscherm of je bureau met wat oude boeken ophogen. En een goede houding en veel afwisseling zijn belangrijk. Daar kun je op internet alles over lezen.'
O ja? Waar dan? Na enig zoeken op de site van de UT moet Schokkin bekennen dat de informatie over RSI alleen te vinden is via een reeks ingewikkelde links, te beginnen bij 'informatie voor medewerkers'. Een knappe student die dat kan vinden, realiseert Schokkin zich. 'Dat klopt inderdaad niet. We zetten het meteen op de studentenportal'.
Vrijblijvend
Moet de UT niet actief voorlichten? Schokkin: 'Dat gebeurt. Eerstejaars en sommige afstudeerders krijgen voorlichting. Ouderejaars hebben we ooit een mailtje gestuurd met de betreffende links. Dat laatste is weer vrijblijvend ja.'
Studentendecaan Caroline van Dijken vindt die manier van voorlichtenechter geen probleem. 'Studenten kunnen in principe alles vinden. Enige actie mag best van hen verwacht worden, maar het probleem is dat dat niet gebeurt. Studenten gaan te laks om met hun eigen verantwoordelijkheden.'
Ernst-Jan van Doorn, zelf student en namens de Campus Coalitie actief in de universiteitspolitiek, vindt dat de UT eerst maar eens zélf verantwoordelijkheid moet nemen. 'Het is toch vreemd dat er niet overal op de UT goede stoelen staan? En er is wél geld voor iets als een Faculty Club!'
Van Doorn hekelt ook de manier waarop de laptops zijn ingevoerd. 'Iedereen weet dat je door te werken op een laptop makkelijker RSI krijgt. Je mag er wettelijk maar twee uur per dag op werken. Het vreemde is nu dat bij de invoering nooit een brede discussie is gevoerd. Omdat het per faculteit wordt geregeld, is het niet besproken binnen de U-raad. Kortom, een centraal beleid over de laptops is er gewoon niet.'
Daar komt volgens Van Doorn bij dat studenten thuis ook gaan werken met een laptop, want je kunt niet verwachten dat studenten ook nog geld eens geld gaan uitgeven aan een normale pc.
Proefproces
De vraag is of de universiteit aansprakelijk gesteld kan worden voor vertraging die studenten door rsi-klachten oplopen. Van Doorn: 'In principe wel, maar dan moet je heel goed kunnen aantonen dat de UT in gebreke is gebleven. Binnen de LSVb starten we nu een proefproces om te kijken hoe zoiets werkt.'
Tot slot mist Van Doorn de strakke regels. 'Als ik een kamer met laserapparatuur binnenkom, moet ik direct een beschermingsbril op. Dat is een regel en die is hard. Zoiets hoort er natuurlijk ook te zijn bij het gebruik van laptops. Dat merk ik te weinig.'
Arbocoördinator Wesseling sluit zich hierbij aan. 'We hebben bij de invoering van laptops wel aan voorlichting gedaan. In de zalen zijn voorzieningen aanwezig zoals een standaardje om je laptop in te zetten, muizen en extra toetsenborden. Maar ik zie dat studenten laks zijn in het gebruiken van die voorzieningen. Dat vinden ze dan weer lastig.' Volgens de arbocoördinator moet de universiteit er voor zorgen dat haar studenten de anti-RSI-middelen wèl gaan gebruiken. 'Wat mij betreft verplicht je het maar. Daarin zie ik een grote rol voor studentbegeleiders weggelegd.'
Bram Borkent
De ideale werkplek
