Hugo B. verblijft tegenwoordig weer in Hoogeveen, nadat hij in het Pieter Baan Centrum psychologisch en psychiatrisch is onderzocht, op verzoek van het openbaar ministerie. Afgelopen dinsdag nam de rechtbank in Almelo de rapporten met hem door.
Hugo B. groeide op in een gelovig, zeer geïsoleerd gezin waarin zijn vader emotioneel afwezig was en zijn moeder zich op een neurotische en dominante manier om haar zoon bekommerde. Het huwelijk van de ouders was slecht, er was veel ruzie en Hugo B. ervoer een permanente druk.
Dat uitte zich al op jonge leeftijd in spanningshoofdpijn. Op de basisschool werd de Hengeloër veel gepest, vriendjes waren thuis niet welkom en ook later stond hij bekend als buitenbeentje. Zijn UT-collega's omschrijven hem als stil en teruggetrokken, maar ook als iemand die af en toe onverwacht bot uit de hoek kon komen en steeds op zoek was naar waardering voor zijn functioneren.
Rechter T. Rikken vroeg zich af of Hugo B. nog contact met de UT had gelegd. 'Ik heb een brief geschreven waarin ik mijn excuses aanbied en vertel dat dit nooit had mogen gebeuren', zei de voormalige systeembeheerder. 'Ik heb geen reactie op mijn brief gehad.'
De spanningen liepen op toen zijn vader op 5 november 2002 het ouderlijk huis verliet. Hugo B. voelde zich verraden, gespannen, angstig en boos. De deskundigen van het Pieter Baan Centrum concluderen dat Hugo B. de spanningen niet meer kon afvoeren en dat de brandstichting moet worden gezien als een uiting van opgekropte frustraties. Volgens het rapport is hij daarom verminderd toerekeningsvatbaar. De deskundigen adviseren behandeling om de kans op herhaling te voorkomen. Hugo B. moet zien los te komen van zijn thuissituatie en met name van zijn dominante moeder die zijn zelfstandigheid in de weg staat.
'Zou u weer zo kunnen exploderen?', vroeg rechter Rikken. 'Ik dacht het niet', antwoordde Hugo B. 'Maar ik wil heel graag behandeld worden en daar zo snel mogelijk mee beginnen.' Een beetje te snel naar de mening van de rechtbank. B. bleek vorige week al een intakegesprek te hebben gehad bij een kliniek voor forensische psychotherapie. Rikken: 'Ik schrik van de snelheid waarmee dingen in de steigers worden gezet. Het gaat hier wel omeen strafzaak.'
Dat bleek wel uit de eis van officier Damen. 'Verdachte is verminderd toerekeningsvatbaar, en dus is het strafbare feit hem in bepaalde mate wél toe te rekenen. Er is dus zeker ruimte voor een straf. Ik eis dan ook vijf jaar cel en TBS met dwangverpleging.' TBS met dwangverpleging biedt volgens de officier meer garanties dan de mildere, aangepaste vorm van TBS die het Pieter Baan Centrum adviseerde. Bovendien gaat deze aangepaste vorm gepaard met een kortere celstraf, hetgeen de officier gezien de ernst van de feiten niet acceptabel acht.
De raadsman van Hugo B. had een hele andere visie. 'TBS is een veel te zwaar middel en TBS met dwangverpleging al helemaal. Mijn cliënt moet binnen redelijke termijn kunnen starten met zijn behandeling. Hij kan al vanaf 20 november terecht in de kliniek. Hij heeft behoefte aan een overzichtelijk traject. Wanneer TBS met dwangverpleging opgelegd wordt is het middel erger dan de kwaal.' De rechtbank doet uitspraak op 18 november.
