Waar veel studie- en leeftijdsgenoten hun vrije uren doorbrengen op het sportveld of in de kroeg, kiest Manche voor een minder alledaagse bezigheid. Zijn passie als molenaar zorgt vaak voor verbaasde reacties. ‘Studiegenoten vinden het bijzonder als ze horen wat ik doe, maar zijn tegelijk nieuwsgierig en belangstellend’, vertelt hij. Vooral studenten werktuigbouwkunde weten de weg naar een van de molens waar hij actief is, te vinden. ‘Ze willen met eigen ogen zien hoe de techniek van assen en tandwielen samenwerken.’
Dat enthousiasme is waar Manche het voor doet. ‘Veel mensen kennen molens alleen van de buitenkant, maar hebben geen beeld van wat er zich binnen afspeelt. Ze staan versteld als ze merken dat een klein zuchtje wind genoeg is om een complete machine in beweging te zetten.’ Daar schuilt voor Manche de charme van zijn vak: eeuwenoude techniek die nog altijd alleen op wind draait.
Molenaarsdiploma
Maar molenaar word je niet van de een op andere dag. ‘Toen ik drie was, maakte ik met mijn opa een wandeling door een Fries dorp. Ik was direct verkocht toen ik voor het eerst een molen zag.’ Voor Manche werden de bouwwerken een obsessie, en sindsdien voert hij al vanaf zijn veertiende werkzaamheden uit in molens. Zodoende rolde de student in de tweejarige molenaarsopleiding. Na het doorbrengen van talloze uren in verschillende molens behaalde hij op zijn achttiende zijn diploma. Daarmee werd hij officieel de jongste molenaar van Overijssel.
'Vanmiddag geef ik in de molen van Meppel een rondleiding aan vijftig Franse studenten.’
‘Vaak zijn het gepensioneerden die aan zo’n traject beginnen’, zegt hij. ‘Toch wordt het steeds populairder onder jongeren. Dat zie ik aan de bezoekers die een kijkje komen nemen en het aantal aanmeldingen om molenaar te worden. Vanmiddag geef ik in de molen van Meppel een rondleiding aan vijftig Franse studenten.’ Volgens Manche groeit die belangstelling, omdat mensen bewuster nadenken over de herkomst van voedsel en duurzame energie. De coronaperiode gaf dit een extra zetje, denkt hij. ‘Maar ook de huidige ontwikkelingen in de maatschappij spelen mee. Mensen beseffen dat molens belangrijk zijn en misschien belangrijker worden in de toekomst.’
Van productie tot rondleiding
De taken van Manche als molenaar zijn veelzijdig. Hij zorgt dat de molen in bedrijf is, laat de molen draaien, pleegt onderhoud waar nodig en ontvangt bezoekers voor rondleidingen. Het meest geniet hij van de productie zelf: het malen van tarwe tot meel. Daarnaast runt hij de winkel in de molen, waar bezoekers onder andere pannenkoekenmix kunnen kopen.
‘Door het vele trappenlopen en het trekken aan de touwen van de wieken is dit direct een sportschool.’
Elke zaterdag is Manche in de molen te vinden. Als zijn studie het toelaat, kan hij het niet laten om er ook doordeweeks te bivakkeren. Dan stapt hij na zijn college in de trein richting Meppel, Markelo of Staphorst. ‘Ik ga vaak rechtstreeks vanaf de campus naar de molen. Dan ben ik alleen in de molen en kan ik mijn ding doen en de wieken laten draaien. Het is een fijne, rustige plek om te studeren.’ En het is voor Manche niet alleen zijn studieplek. ‘Door het vele trappenlopen en het trekken aan de touwen van de wieken is dit direct een sportschool.’
'De Wieker Meule' in de Wijk.
Lessen aerodynamica
Zijn werk als molenaar sluit goed aan bij zijn master Mechanical Engineering, vindt hij. ‘In colleges komen veel basistechnieken voorbij die ik herken uit de molens’, zegt hij. ‘De aerodynamica-lessen hebben namelijk veel overeenkomsten. Ik vind het vooral interessant hoe je meer rendement uit een molen kan halen door de wind goed te gebruiken.’
Samen met een vriend toert hij het land door om zo veel mogelijk molens te bezoeken, want volgens Manche werkt elke molen technisch anders. ‘Hoe ouder, hoe interessanter.’ Inmiddels bezocht hij er zo’n vijfhonderd. ‘Met in totaal 1200 molens in ons land heb ik er nog aardig wat te gaan. Mensen denken vaak: als je er één hebt gezien, heb je ze allemaal gezien. Dat is een misvatting. Elke molen heeft zijn eigen verhaal en techniek. Ik krijg er geen genoeg van.’
'Je kan wel zeggen dat ik naast molenaar ook weerman ben.’
Molenaar of weerman?
Voor Manche is het molenaarsbestaan een hobby die nooit stilstaat. Volgens hem komt er veel meer bij kijken dan alleen de wieken laten draaien en in productie zijn. ‘Molens zijn enorm weersgevoelig, want een klein zuchtje wind kan alle wieken in gang brengen. Moet je eens voorstellen wat er gebeurt met een krachtige wind.’ Daarom houdt Manche continu de weersvoorspellingen in de gaten. ‘Ik schat de windrichting en de kracht in en houd de wolken nauwlettend in de gaten. Dat noem ik ‘de lucht lezen’, dat is gelijk een van de moeilijkste taken als molenaar. Komt er regen aan? Wat betekent dat voor de komende uren? En wat doet die ene donkere wolk daar in de verte? Je kan wel zeggen dat ik naast molenaar ook weerman ben.’
‘Als ik in de molen ben, voel ik een enorme kick. Je zet namelijk een gigantische machine in beweging, maar tegelijk moet je haar onder controle houden. De wind bepaalt alles: één krachtige vlaag en de wieken versnellen direct. Het is steeds zoeken naar de juiste balans tussen laten draaien en bijsturen.’
Geschiedenis doorgeven
De hele molen uit 1829, waar Manche zich nu bevindt, is van hout. Overal waar je komt piept en kraakt het. Wat vindt Manche de mooiste plek? ‘Dat is toch echt het bovenste puntje van de molen; de nok. Dan bevindt je je in het hart van de molen en hoor je werkelijk alles. De wind en het gekraak van alle houten balken en wieken. Ik krijg dan het gevoel dat ik op een zeilschip zit. Je wordt helemaal één met de molen als je gaat malen en in productie bent.’
Manche vindt daarom dat we molens moeten koesteren. ‘Het is een stuk Nederlands historie waar we als land groot mee zijn geworden. Die geschiedenis moeten we doorgeven.’
